Gemeentelijke retributie voor verblijfsdocument
Wat is een retributie?
Een retributie is een vergoeding die je als burger betaalt in ruil voor een door de overheid geleverde dienst die een rechtstreeks individueel voordeel oplevert en waarbij het bedrag van de retributie in redelijke verhouding staat tot het belang van de dienst.
Gemeenten kunnen retributies vragen van de burger voor bepaalde gemeentelijke diensten. De wet van 14 maart 1968 tot opheffing van de wetten over de verblijfbelasting voor vreemdelingen schafte de destijds bestaande ‘verblijfsbelasting’ voor vreemdelingen af.
De wet van 1968 voorziet wel in een basis om een gemeentelijke retributie te innen om hun administratieve kosten te dekken. Gemeenten nemen hiervoor een ‘gemeentelijk retributiereglement inzake het afleveren van administratieve stukken’ aan. Daarin leggen ze de bedragen vast die ze vorderen in ruil voor een bepaalde dienst, in dit geval, een dienst in verband met de verblijfsdocumenten. Je vindt deze reglementen terug op de websites van de gemeenten.
Waarvoor retributie?
Verblijfsvergunningen en verblijfsdocumenten
Artikel 2 van de wet van 14 maart 1968 gaf de mogelijkheid aan gemeenten om een retributie te heffen voor
- Het afleveren, vernieuwen, verlengen of vervangen van
- verblijfsvergunningen en verblijfsdocumenten (die een tijdelijk of definitief lang verblijf bewijzen)
De retributie voor deze diensten kan gevraagd worden zowel van meerderjarigen als van minderjarigen.
Attest van immatriculatie
Sinds de wet van 19 juli 2026 is duidelijk dat de wetgever ook het attest van immatriculatie (AI) ziet als een verblijfsdocument in de zin van de wet van 1968.
De gemeentelijke retributie voor het afleveren, vernieuwen, verlengen of vervangen is gelijk aan de retributie voor een identiteitskaart van een Belg. Die retributie dekt enkel de kosten om het AI te laten aanmaken en af te leveren. De andere gemeentelijke taken hebben betrekking op de elektronische verblijfskaart die is aangevraagd en waarvoor men bij aflevering ook een retributie betaalt.
Het afstempelen en aanbrengen van een nieuwe periode van (voorlopig) verblijf op een bestaand AI moet niet gezien worden als vernieuwing of verlenging. Daar kan dus geen retributie voor geïnd worden. Er is immers geen nieuwe beslissing van de Dienst Vreemdelingenzaken of gemeente voor nodig. Het document zelf moet niet vervangen of opnieuw aangemaakt worden. Het is de wet die voorziet dat iemand recht heeft op een AI zolang de procedure loopt. De individuele persoon heeft niet om het AI gevraagd. De eigenlijke aangevraagde dienst is de aflevering van de elektronische verblijfskaart.
Waarvoor geen retributie?
Er bestaat geen wettelijke basis voor gemeenten om een retributie te heffen voor
- het afleveren, vernieuwen, verlengen of vervangen van
- bijlagen bij het Verblijfsbesluit die verblijfsproceduredocumenten en geen verblijfsdocumenten zijn. Het gaat om aanvraagformulieren, verklaringen, ontvangstbewijzen, onontvankelijkheids-, weigerings- of intrekkingsbeslissingen en bevelen om het Belgische grondgebied te verlaten. Zo is het bijvoorbeeld onwettig om retributie te vorderen voor de bijlage 15bis, 19, 19ter en 41bis.
Welke bedrag betaal je?
Bedrag gelijk aan identiteitskaart Belgen
Voor het afleveren, vernieuwen, verlengen of vervangen van een verblijfsdocument is het bedrag gelijk aan de retributie voor identiteitskaarten aan Belgen. Het is dus onwettig een hoger of lager bedrag te vragen.
Verblijfskaarten A: max 50 euro
Sinds 2017 kunnen gemeenten vragen voor de vernieuwing, verlenging of vervanging van een verblijfskaart A. De gemeenten mogen deze retributie maximaal 1 keer per jaar innen. De gemeenten bepalen autonoom of ze al dan niet een retributie invoeren, of ze voorzien in eventuele vrijstellingen, en het bedrag. Het bedrag mag echter het maximum van 50 euro niet overschrijden.
Voor de eerste afgifte van de verblijfskaart A kan dit (hogere) bedrag niet worden aangerekend. De gemeente kan wel een retributie innen gelijk aan die voor identiteitskaarten aan Belgen.
Federale aanmaakkost
Bovenop de gemeentelijke retributie rekenen gemeenten ook de federale aanmaakkost van het document of de vergunning door aan de vreemdeling. Voor het attest van immatriculatie bedraagt de aanmaakkost bijvoorbeeld 11 euro.
Waar klacht of beroep indienen?
Waar klacht indienen?
Bij de gemeente
Tegen een onwettig geïnde retributie en de onwettige delen van het reglement.
Mogelijk gevolg:
- terugbetaling retributie
- herziening reglement
Bij ABB, minister & provinciegouverneur
Tegen een onwettig reglement.
Mogelijk gevolg:
- binnen de beroepstermijn 30d: vernietiging van het reglement.
- buiten de beroepstermijn 30d: gemotiveerd antwoord van ABB naar de gemeente en de klager.
Tegen een individuele uitvoeringsbeslissing bijvoorbeeld een weigering tot terugbetaling van een onwettige retributie door het college van burgemeester en schepenen.
Mogelijk gevolg:
binnen de beroepstermijn 30d: vernietiging van de weigering.
Waar beroep indienen
bij de burgerlijke rechter
Tegen een weigering tot terugbetaling van onwettig betaalde retributie:
Mogelijk gevolg:
- beroep binnen de 30d. Vernietiging van de weigering + verplichting tot terugbetaling of de buiten toepassing lating van de onwettig artikelen van een reglement. (Proceskosten ten laste van beide partijen - sop en de kool?)
bij de Raad van State
Tegen het gemeentelijk retributiereglement door burger of belangenvereniging.
Mogelijk gevolg:
- Beroep binnen de 60 dagen. Vernietiging van het reglement.
- Nadien eventueel nog retributie terugvorderen via de burgerlijke rechter.
Meer info
Wetgeving
- Wet van 14 maart 1968 tot opheffing van de wetten betreffende de verblijfbelasting voor vreemdelingen, gecoördineerd op 12 oktober 1953
- Wet van 19 juli 2026 over de creatie van centraal register voor afgifte attesten van immatriculatie
- Koninklijk Besluit van 5 maart 2017 tot bepaling verblijfsvergunningen waarvoor gemeenten retributies kunnen innen voor het vernieuwen, verlengen of vervangen ervan en tot bepaling van het maximumbedrag
- Koninklijk besluit van 23 september 2026 over de inwerkingtreding van de wet van 19 juli 2026
- Koninklijk besluit van 24 juni 2026
- Koninklijk besluit van 21 juni 2025
- Ministerieel besluit van 21 augustus 2026 tot vaststelling van de datum waarop het nieuwe beveiligde model van het attest van immatriculatie in omloop wordt gebracht
- Ministerieel besluit van 21 augustus 2026 teneinde het tarief te bepalen van de attesten van immatriculatie afgeleverd overeenkomstig de verblijfswetgeving
- Ministerieel besluit van 15 maart 2013 over de federale aanmaakkost van verblijfskaarten
Vlaamse overheid - Agentschap Binnenlands Bestuur (ABB)