Procedurele waarborgen

Als je ten gevolge van individuele omstandigheden, zoals specifieke kwetsbaarheden, beperkt bent in jouw mogelijkheden om aanspraak te maken op de rechten of te kunnen voldoen aan de plichten die van jou gevraagd worden tijdens de procedure van je verzoek om internationale bescherming (VIB) dan heb je nood aan procedurele waarborgen.

APR vraagt dat er zo spoedig mogelijk nadat je VIB werd gedaan, wordt onderzocht of er eerste aanwijzingen zijn dat je kwetsbaar bent en daardoor bijzondere procedurele waarborgen behoeft. Dit eerste onderzoek wordt zo snel mogelijk gestart en in ieder geval binnen de 30 dagen na je verzoek afgerond. Dit neemt niet weg dat je gedurende de hele procedure aan de verschillende instanties die zich buigen over jouw verzoek, best schriftelijk, kan laten weten dat je bijzondere procedurele noden hebt. Ook de medewerkers van de opvangstructuur of je advocaat kunnen jouw noden signaleren, op voorwaarden dat je daarmee akkoord gaat. Ter ondersteuning kan je bepaalde stukken, zoals medische attesten, overmaken om je noden of je kwetsbaarheid aan te tonen. 

DVZ, die instaat voor de opstart van de procedure (doen, registreren en indienen) zal in eerste instantie kijken naar zichtbare tekenen, verklaringen of naar je gedrag of relevante documenten die je bij je hebt. Bij DVZ zal je een vragenlijst ‘bijzondere procedurele noden’ kunnen invullen tijdens het voorbereidend interview. 

Wanneer je dossier wordt overgemaakt aan het CGVS, kan het CGVS, mits jouw toestemming, voorstellen om je door te verwijzen naar een arts of psycholoog of een andere expert voor advies om jouw behoeften beter in kaart te brengen. Het CGVS zal sowieso extra alert zijn bij gevallen waar er aanwijzingen zijn dat je mogelijk het slachtoffer bent van foltering, verkrachting of andere ernstige vormen van psychologisch, fysiek, seksueel of gendergerelateerd geweld.

Bijzondere procedurele noden hebben betrekking op de procedure en niet op de inhoudelijke beoordeling van je verzoek. Het CGVS kan bijvoorbeeld een vrouwelijke of mannelijke tolk voorzien, of het persoonlijk onderhoud laten uitvoeren door een protection officer die opgeleid is om minderjarigen, slachtoffers van seksueel geweld of personen die werden vervolgd omwille van genderidentiteit, te interviewen.

Is er vastgesteld dat je bijzondere procedurele noden hebt, dan krijg je, zolang de procedure IB loopt, de nodige steun. Blijkt dat je de nodige steun niet kunt krijgen bij een versnelde- of bij de grensprocedure dan mogen die procedures niet of niet langer worden toegepast.

Bij een verzoek om internationale bescherming heb je soms een medisch attest nodig om feiten of verklaringen te staven. Meer informatie vind je op de pagina 'medische attesten'. 

1. Medisch attest voor vaststelling vroegere vervolging of ernstige schade

   Een medisch onderzoek kan plaatsvinden met als doel aanwijzingen van vroegere vervolging of ernstige schade vast te stellen. Dit onderzoek kan gebeuren:

   • op initiatief van het CGVS wanneer het CGVS dit relevant acht en als jij hiermee instemt. Dit kan bij een door het CGVS aangestelde arts. De arts moet een verslag opstellen dat een duidelijk onderscheid maakt tussen de objectief medische vaststellingen en de vaststellingen die gebaseerd zijn op je verklaringen. Het attest mag alleen gedeeld worden met het CGVS als jij akkoord gaat. 
     Als een verzoeker om internationale bescherming medische problemen aangeeft en het CGVS weigert de betrokkene uit te nodigen voor een medisch onderzoek moet deze weigering volgens het Grondwettelijk Hof (GwH)  gebaseerd zijn op gerechtvaardigde motieven en als dusdanig gemotiveerd. 
   • op eigen initiatief en op eigen kosten. In dat geval kan het CGVS, op zijn beurt, zelf een arts raadplegen voor een advies over het geleverde attest. Als je slachtoffer was van foltering of andere wrede behandelingen, is het aan te raden een gedetailleerd medisch en/of psychologisch rapport te laten opstellen dat overeenstemt met de richtlijnen uit het Istanbul-protocol. Daarvoor kan je bijvoorbeeld beroep doen op de onderzoeksexpertise van de artsen van vzw Constats.

   Wanneer geen medisch onderzoek heeft plaatsgevonden, belet dit het CGVS niet om een beslissing te nemen.

2. Medisch attest ernstige psychische problematiek

   Je kan ook een medisch attest voorleggen om bijvoorbeeld je ernstige psychische problematiek aan te tonen waardoor je moeilijk te interviewen bent. Het CGVS beschikt niet langer over een psy-supportcel. Het CGVS heeft wel instructies opgesteld voor protection officers die als leidraad kunnen dienen voor de behandeling van verzoeken IB van personen met psychologische problemen.

3. Medisch attest vaststelling vrouwelijke genitale verminking 

   Je kan voor je kind een verzoek om internationale bescherming opstarten als er een risico is op vrouwelijke genitale verminking. In dat geval laat je een medisch attest invullen door een arts. Het CGVS stelt hiervoor een specifiek formulier ter beschikking.

   Het CGVS voorziet ook in een opvolgingsprocedure. Jaarlijks zal je een medisch attest aan het CGVS moeten voorleggen dat bewijst dat je kind ondertussen geen genitale verminking heeft ondergaan.

Naast het recht op de bijstand van een advocaat heb je recht op juridische counseling. De juridische counseling is een nieuw concept, ingevoerd door het Pact, waardoor je recht hebt op een juridische adviseur die je begeleidt tijdens de administratieve procedure. Het kan gaan om iemand die werkt voor de overheid of voor een niet-gouvernementele organisatie.  Eén juridische counselor kan belast worden met de begeleiding van meerdere verzoekers.  

De juridische counseling omvat het volgende:

• Uitleg over en begeleiding bij de procedure, inclusief uitleg over je rechten en plichten.
• Bijstand bij de indiening van je verzoek en begeleiding bij:
  • de verschillende procedures 
  • de regels m.b.t. de ontvankelijkheid van je verzoek
  • juridische aangelegenheden die zicht tijdens de procedure voordien, zoals het instellen van ene beroep bij een afwijzing van je verzoek 

Het is de taak van DVZ om voor deze juridische counseling te zorgen. DVZ zorgt bij de registratie voor een juridische counseling, waarbij je informatie krijgt over de registratie, de indiening en de procedure. Bij de juridische counseling wordt door DVZ geen inhoudelijk advies gegeven. Deze taak blijft voorbehouden voor je advocaat.

De modaliteiten van de counseling en de voorwaarden waaraan de adviseurs moeten voldoen, moeten nog bij Koninklijk Besluit (KB) worden vastgelegd.

Naast de juridische counseling, voorzien door DVZ bij de registratie van je verzoek, kan je je als verzoeker om internationale bescherming ook nog laten bijstaan door een advocaat. Dit kan in elk stadium van de procedure, behalve bij de opstart van het verzoek om internationale bescherming bij DVZ. Bij het voorbereidend interview bij DVZ kan je je niet laten bijstaan door je advocaat. Bij het persoonlijk onderhoud bij het CGVS mag je advocaat wel aanwezig zijn.

Als verzoeker om internationale bescherming, heb je recht op volledig kosteloze juridische bijstand van een advocaat (pro deo advocaat).

Om gebruik te maken van je recht op kosteloze juridische tweedelijnsbijstand, moet je bewijzen dat je een verzoeker om internationale bescherming bent. Voor deze categorie geldt immers een vermoeden van onvermogen. Dit kan je bewijzen door je bijlage 26 of een attest van je opvangplaats voor te leggen. Blijkt later dat er elementen zijn die aantonen dat je wel inkomsten hebt, dan kan het voordeel dat je kreeg via het recht op juridische tweedelijnsbijstand gedeeltelijk of volledig op jou worden verhaald. 

Om te weten of je in aanmerking komt voor kosteloze rechtsbijstand, neem je best contact op met het Bureau voor Juridische Bijstand van de balie van het gerechtelijk arrondissement van je verblijfplaats. Je kan je ook rechtstreeks tot een advocaat wenden. De advocaat neemt dan zelf contact op met het Bureau voor Juridische Bijstand en vraagt om hem als 'pro deo advocaat' aan te stellen.

De protection officer neemt schriftelijk nota van je verklaringen die je tijdens het persoonlijk onderhoud aflegt. Dit verslag wordt in jouw dossier opgenomen.

Omdat er van het persoonlijk onderhoud een geluidsopname wordt gemaakt, die als bewijs in de beroepsprocedure wordt toegelaten, moet het CGVS je niet langer vragen of je opmerkingen hebt of ophelderingen wil verschaffen noch om het verslag te bevestigen. 

Ook als het voor het CGVS duidelijk is dat jou de vluchtelingenstatus of de subsidiaire beschermingsstatus moet worden toegekend, zal er niet naar opmerkingen of verduidelijkingen worden gevraagd en moet je het verslag ook niet bevestigen.

Voordat het CGVS een beslissing neemt, moet jij of jouw advocaat toegang hebben tot de schriftelijke weergave van het persoonlijk onderhoud en kan jij of je advocaat schriftelijk een kopie van de notities van het persoonlijk onderhoud opvragen. De kopie van de noties van het persoonlijk onderhoud worden zo snel mogelijk en in ieder geval vóór de beslissing verstuurd. Je kan je opmerkingen maken maar het CGVS is niet langer verplicht om te wachten op je opmerkingen om een beslissing te nemen. Het CGVS heeft een standaardformulier om een kopie van het verslag op te vragen.

Van het persoonlijk onderhoud zal bij het CGVS ook een geluidsopname worden gemaakt. Om toegang te hebben tot die opname, kan je bij het CGVS binnen de beroepstermijn een afspraak maken om de opname te gaan beluisteren voordat je een beroep wil instellen. Het CGVS heeft een standaardformulier om toegang tot de opname van het persoonlijk onderhoud te vragen. De regels voor toegang tot de opname bij het CGVS worden nog vastgesteld in een KB.

Heb je het beroep al ingediend, dan kan je de opname raadplegen bij de RvV.  Voor de RvV staan die regels in art. 2.19 van de RvV-wet. 

APRvoorziet in verschillende termijnen waarbinnen jouw verzoek om internationale bescherming behandeld moet worden. 

CGVS

• Standaardprocedure

De behandelingstermijn bedraagt 6 maanden vanaf de indiening van je verzoek bij DVZ. Deze termijn van 6 maanden kan door het CGVS verlengd worden met een termijn van nog eens 6 maanden indien:

• een groot aantal verzoeken binnen dezelfde termijn worden gedaan
• het om een complex dossier gaat
• door vertraging ten gevolge van het niet nakomen van je verplichtingen

Het CGVS kan een beslissing uitstellen tot uiterlijk 21 maanden als er onzekerheid is over de situatie in het land van herkomst. Het CGVS moet dan de situatie om de 4 maanden beoordelen. Stelt het CGVS de beslissing uit, dan moet het CGVS je, in een taal die je begrijpt, uitleggen waarom er werd uitgesteld.

Het gaat om termijnen van orde, waarop bij niet naleving, geen sanctie staat.

• Asielgrensprocedure

Binnen de 12 weken, vanaf de registratie van je verzoek moet je verzoek behandeld worden. De beroepsprocedure is in deze termijn inbegrepen als je ‘toestemming krijgt om te blijven’. Word je VIB niet binnen deze termijn afgerond dan moet je toegang krijgen tot het grondgebied. Wanneer je wordt overgedragen aan een andere lidstaat, omdat die lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling van je VIB, dan kan de termijn ven 12 weken verlengd worden tot 16 weken.

• Procedure bij voorrang

Als je verzoek bij voorrang wordt behandeld, betekent dat niet dat de termijn om te beslissen korter is, wel dat de procedure eerder opgestart wordt. Je dossier komt bovenop de stapel te liggen om behandeld te worden. De normaal toepasselijke procedurele termijnen, beginselen en waarborgen blijven van toepassing. 

• Ontvankelijkheidsprocedure

Het CGVS heeft 2 maanden om over de ontvankelijkheid van je VIB te beslissen. Deze termijn mag maximum met 2 maanden worden verlengd als:

• er te veel verzoeken tegelijk binnenkomen
• het dossier te ingewikkeld is
• je zelf de vertraging veroorzaakt door je verplichtingen niet na te komen

Het zijn termijnen van orde, waardoor je verzoek niet automatisch ontvankelijk wordt verklaard als CGVS deze termijnen niet respecteert.

• Versnelde procedure

Het CGVS heeft 3 maanden, vanaf de indiening van je verzoek, om een beslissing te nemen. Word je verzoek niet binnen deze termijn behandeld, dan zal op jouw verzoek de standaardprocedure worden toegepast.

RvV

In de standaardprocedure doet de RvV uitspraak binnen een termijn van 6 maanden vanaf de inschrijving op de rol. 

In de versnelde procedure doet de RvV uitspraak binnen de 4 maanden vanaf de inschrijving op de rol, tenzij het beroep is ingediend tegen een overdrachtsbesluit, dan doet de RvV uitspraak binnen de 2 maanden vanaf de inschrijving op de rol. 

In de urgente procedure doet de RvV uitspraak binnen de 3 weken vanaf de indiening van het beroep. Is de terugdrijving of verwijdering voorzien binnen deze 3 weken dan doet de RvV uitspraak binnen een kortere termiijn:

• 1 week, indien de terugdrijving/verwijdering voorzien is binnen de 8 dagen
• maximum 24 uur vóór de terugdrijving/verwijdering als die voorzien is na 8 dagen

Het voorbereidend interview (DVZ) of het persoonlijk onderhoud (CGVS) kunnen op aftand via videoconferentie worden gehouden.

Het voorbereidend interview of het persoonlijk onderhoud in fysieke aanwezigheid is de regel. Enkel in uitzonderlijke omstandigheden is een gesprek op afstand mogelijk. 

Lees hierover meer op onze pagina 'persoonlijk onderhoud, uitzonderlijk op afstand'.

Stukken (zowel elektronische als papieren stukken) die jouw verhaal ondersteunen kunnen tijdens de procedure als volgt worden overgemaakt aan het CGVS:

• per mail naar volgend emailadres CGRA-CGVS.Dispatching@ibz.fgov.be
• per aangetekende zending of gewone post naar het Commissariaat-generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen, Ernest Blerotstraat 39, 1070 Anderlecht
• In persoon afgeven aan het onthaal van het CGVS tegen ontvangstbewijs

Het is belangrijk dat je steeds je volledige naam en het dossiernummer van het CGVS vermeldt. Heb je nog geen dossiernummer bij het CGVS, vermeld dan je O.V. nummer van DVZ dat je terugvindt op je bijlage 25/26. 

Maak ook een inventaris op van je stukken.

Meer info vind je op de website van het CGVS