Verlies verblijfsrecht bij OCMW-steun?

Er is een direct verblijfsrisico als er voor je verblijfsstatuut een bestaansmiddelenvoorwaarde geldt of als je geen (onredelijke) belasting mag vormen voor het sociale bijstandsstelsel. 

Let op! OCMW-steun kan ook op een indirecte manier een risico voor het verblijfsrecht zijn. Als er bijvoorbeeld geen bestaansmiddelenvoorwaarde is, maar wel een verplichting om samen te wonen, een gezincel te vormen of een werkelijk gezinsleven te onderhouden, dan kan OCMW-steun een aanleiding vormen om deze verblijfsvoorwaarde te onderzoeken. 

De Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ), die als enige instantie het verblijfsrecht kan beëindigen, is niet altijd op de hoogte van een verhuis of van een beëindiging van een wettelijke samenwoning. Zij wordt wel (na verloop van tijd) via de kruispuntbank geïnformeerd over OCMW-steun. Dit kan dan de aanleiding vormen om de verblijfsvoorwaarden te controleren. In het rijksregister kan DVZ dan bijvoorbeeld vaststellen dat je niet meer op hetzelfde adres woont of dat de wettelijke samenwoning beëindigd werd. Alvorens het verblijfsrecht te beëindigen, stuurt DVZ een brief over de vaststelling dat je niet meer voldoet aan de verblijfsvoorwaarde en met een verzoek om inlichtingen over je persoonlijke situatie (toepassing evenredigheidstoets en soms ook de proportionaliteitstoets). Lees hier wat je in zo'n geval kan doen.

Voorwaardelijk verblijfrecht: OCMW-steun kan direct of indirect risico zijn.

De eerste 5 jaar van je verblijfsrecht zijn meestal voorwaardelijk. Dit betekent dat je je verblijfsrecht kan verliezen als je niet meer voldoet aan de voorwaarden die eigen zijn aan je verblijfsrecht. Met een A of een F kaart is je verblijfsrecht voorwaardelijk. 

Volg deze uitganspunten bij een voorwaardelijk verblijfsrecht:

Het feit dat je een beroep doet op het OCMW mag niet automatisch leiden tot de weigering of het verlies van je verblijfsrecht. De DVZ moet geval per geval alle elementen van je dossier onderzoeken.

Onvoorwaardelijk verblijfrecht: OCMW-steun is geen risico.

Na 5 jaar kan je in de meeste verblijfstatuten een onvoorwaardelijk verblijfrecht verwerven. Je krijgt dan meestal een B, C, D, EU+, F+, K, of L kaart. In uitzonderlijke gevallen kan je al vroeger dan 5 jaar een onvoorwaardelijk verblijfsrecht verwerven. Bij een onvoorwaardelijk verblijfsrecht vallen de verblijfsvoorwaarden weg. Je kan je verblijfsrecht wel nog verliezen in geval fraude, problemen van openbare orde, nationale veiligheid of wanneer je België langer dan de termijn van je recht op terugkeer hebt verlaten.

Als OCMW-steun een direct of indirect risico kan vormen voor je verblijfsrecht, moet het OCMW je hierover informeren. Het ontvangen van steun kan ertoe leiden dat je verblijfsrecht wordt geweigerd of beëindigd.

Als je de toekenningsvoorwaarden voor OCMW-steun vervult en je je recht op steun wil uitoefenen ondanks het risico voor je verblijfsrecht, dan mag het OCMW je die steun niet weigeren. In haar beslissing noteert ze dat ze je geïnformeerd heeft over het risico.

Wees alert voor de volgende situaties

• DVZ stuurt een brief met het voornemen om je verblijfsrecht te beëindigen.

  DVZ kan deze brief sturen als ze vaststelt dat je OCMW-steun geniet. Dit gebeurt meestal niet onmiddellijk. Je krijgt dan de kans om schriftelijk je situatie toe te lichten. 

  DVZ stuurt de brief naar het laatst gekende adres. Dit is meestal het adres van je inschrijving in het rijksregister. Zorg dat je deze brief ontvangt als je daar niet meer verblijft, bv. omwille van intra familiaal geweld. 

• Je A kaart moet verlengd worden en er geldt een bestaansmiddelenvoorwaarde voor de verlenging.

  Voeg bij de verleningsaanvraag bij de gemeente best een psychosociaal verslag toe. Dit kan opgesteld worden door je maatschappelijk werker.

• Je geniet OCMW-steun maar je verblijft niet meer op het adres van de persoon waarmee je voor je verblijfsrecht een samenwoonverplichting hebt, een gezinscel moet vormen of een waarachtig gezinsleven moet onderhouden. 

  Als je nog geen brief van DVZ kreeg, kan het raadzaam zijn om DVZ proactief te informeren. Zeker bij intrafamiliaal geweld. Consulteer een maatschappelijk werker of een advocaat.

Als je DVZ informeert zijn volgende zaken belangrijk

• Waarom is/was de steun noodzakelijk?
• Welk traject volg je om op termijn niet meer afhankelijk te zijn van de steun (medisch, psychosociaal, opleiding, werk, ...)? 
• Voldoe je aan een uitzondering die maakt dat OCMW-steun geen direct verblijfsrisico vormt, bv. Intrafamiliaal geweld, ouder van Belgische minderjarig kind, ...?
• Informeer DVZ over de elementen die belangrijk zijn voor de evenredigheidstoets en het hoorrecht. DVZ moet hiermee rekening houden als ze het verblijfsrecht zou willen beëindigen:
  • aard en de hechtheid van de gezinsbanden
  • de duur van het verblijf in België
  • het bestaan van familiebanden of culturele of sociale banden met het land van herkomst 
  • andere elementen waarvan je denkt dat ze belangrijk zijn

DVZ beslist

Afhankelijk van de bevindingen in deze schriftelijke communicatie, beslist DVZ of ze het verblijfsrecht wel of niet beëindigt. Dit wordt geval per geval beoordeeld, rekening houdend met alle element in je dossier.

DVZ controleert of OCMW-steun een probleem vormt voor je verblijfsrecht:

• Bij de verblijfsaanvraag.
• Bij de verlenging van de A kaart.
• Als DVZ via de KSZ geïnformeerd wordt over OCMW-steun

Gegevensoverdracht van POD MI naar DVZ via KSZ

In een aantal gevallen krijgt de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) van de Programmatorische Federale Overheidsdienst Maatschappelijke Integratie (POD MI) de persoonsgegevens van personen die steun ontvangen. De gegevensoverdracht over steun van een OCMW gebeurt via de Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid (KSZ). 

Voor bepaalde hieronder beschreven gevallen is voorzien in de mogelijkheid voor DVZ om een databank van de POD MI rechtstreeks te raadplegen, maar deze databank is nog niet operationeel. De uitwisseling van gegevens loopt dus nu nog via KSZ. POD MI heeft voor de overdracht van gegevens machtigingen van de Commissie voor de Bescherming van de Persoonlijke Levenssfeer (de zogenaamde Privacy Commissie, nu de Gegevensbeschermingsautoriteit) gekregen. 

De persoonsgegevens van personen die een onvoorwaardelijk verblijfsrecht hebben en OCMW-steun genieten, worden in geen enkel geval overgemaakt. 

Naar aanleiding van de gegevensoverdracht kan DVZ nagaan of de inkomensvoorwaarden van je verblijfsstatuut (nog) vervuld zijn. In geval van OCMW-steun kan je verblijfsrecht worden geweigerd of ingetrokken maar dat mag niet automatisch gebeuren. DVZ moet geval per geval rekening houden met alle elementen van je dossier.

Einde gegevensoverdracht

Wanneer je gedurende één maand geen OCMW-steun meer ontvangt, worden je persoonsgegevens niet langer verzonden. Dit zal opnieuw gebeuren wanneer je weer OCMW-steun geniet.