Wanneer we over een 'staatloze' in België spreken, hebben we het over twee verschillende situaties.
Enerzijds kan een 'staatloze' in België een persoon zijn die een verblijf als staatloze bekomt, nadat die de administratieve verblijfsprocedure bij DVZ succesvol heeft afgerond. Deze persoon heeft dan een verblijfsrecht op basis van staatloosheid. Enkel personen met een verblijf als staatloze genieten van de soepelere voorwaarden voor gezinshereniging.
Anderzijds kan een ‘staatloze’ in België ook iemand zijn die de gerechtelijke erkenningsprocedure doorliep bij de familierechtbank en de status als staatloze bekwam. Dit leidt niet automatisch tot een verblijfsrecht als staatloze. Daarvoor moet ook de administratieve verblijfsprocedure voor staatlozen bij DVZ doorlopen worden.
Volgens het Grondwettelijk Hof hebben een staatloze die erkend werd door de familierechtbank en een staatloze die enkel een verblijf wegens staatloosheid kreeg van DVZ, dezelfde rechten.
De erkenning of het verblijf als staatloze is relevant voor:
- OCMW-steun
- CGVS als burgerlijke stand
- grijs paspoort.
Je kan de gerechtelijke procedure en de administratieve procedure gelijktijdig doorlopen. Als je een gerechtelijke beslissing over je staatloosheid hebt, is die bindend voor DVZ in de procedure verblijf wegens staatloosheid. Ook begint je tijdelijk verblijfsrecht van 5 jaar, eens dat wordt toegekend door DVZ, te lopen vanaf de in kracht van gewijsde gegane beslissing van de rechtbank, als die er is.