Samenvatting
Op 23 juni 2026 veroordeelde het EHRM Griekenland wegens schending van artikel 8 EVRM (recht op eerbiediging van het gezinsleven) en artikel 13 EVRM (recht op een daadwerkelijk rechtsmiddel). Zeven jaar na de aanvraag tot gezinshereniging van een erkende Afghaanse vluchteling hadden de Griekse autoriteiten nog altijd geen beslissing genomen.
Het EHRM kende de verzoeker 10.000 euro toe als vergoeding voor morele schade.
Feiten: geen beslissing gezinshereniging na weigering consulaat om Afghaanse documenten te legaliseren
De zaak betreft Abdul Habib Dotani, een Afghaanse man die in Griekenland als vluchteling is erkend. In 2018 diende hij een aanvraag tot gezinshereniging in voor zijn vrouw en zijn vijf minderjarige kinderen. In april 2021 legde zijn oudste zoon de vereiste documenten ter legalisatie voor aan het Griekse consulaat in Islamabad. Ondanks herhaalde herinneringen van de advocate van de verzoeker ging het consulaat echter niet over tot legalisatie. In januari 2023 antwoordde het consulaat de advocate dat het de documenten niet kon legaliseren omdat ze meer dan zes maanden eerder waren afgegeven. In augustus 2023 sloot het consulaat het dossier vervolgens af zonder de documenten te legaliseren, met als reden dat de legalisatieprocedure sinds de machtsovername door de taliban was opgeschort. Tegelijkertijd deelde de asieldienst, die de aanvraag tot gezinshereniging behandelt, de verzoeker mee dat zijn aanvraag pas zou worden behandeld zodra de documenten waren gelegaliseerd.
Voor het EHRM beweert de verzoeker dat Griekenland artikel 8 (rechts op gezins- en privéleven), 13 (recht op daadwerkelijke rechtsmiddel) en 14 EVRM (verbod op discriminatie) heeft geschonden.
Het AIRE center (Advice on Individual Rights in Europe), ECRE (European Council on Refugees and Exiles) en Vluchtelingenwerk Nederland, enerzijds en het UNHCR anderzijds, hebben respectievelijk een derde interventie ingediend om de soepelere procedure voor vluchtelingen te verdedigen en om de problematische Griekse praktijk ten aanzien van Afghaanse vluchtelingen toe te lichten.
Schending artikel 8 EVRM: geen billijk evenwicht
Het EHRM verwijst naar de principes van artikel 8 EVRM met betrekking tot gezinshereniging van erkende vluchtelingen, zoals onlangs samengevat in de zaak M.A. tegen Denemarken [GC]. Het EHRM herhaalt dat lidstaten een positieve verplichting kunnen hebben om gezinshereniging toe te staan bij bepaalde omstandigheden. Tot deze omstandigheden behoren het bestaan van onoverkomelijke of ernstige belemmeringen die het gezin verhinderen om in het land van herkomst van de persoon die om gezinshereniging verzoekt te wonen, alsook het belang van het kind. Het besluitvormingsproces moet ook voldoende flexibiliteit, snelheid en doeltreffendheid waarborgen om het recht op gezinsleven te respecteren, en een individuele beoordeling van het vereiste van gezinshereniging omvatten, om een juist evenwicht te vinden in het licht van de concrete situatie van de betrokken personen. Vluchtelingen mogen niet worden verplicht "het onmogelijke te doen" om gezinshereniging te verkrijgen.
In casu stelt het EHRM vast dat de asieldienst geen besluit heeft genomen over de gezinshereniging van verzoeker, ingediend al meer dan zeven jaar geleden. Dit blijkbaar uitsluitend op grond van het feit dat verzoeker geen door het consulaat gelegaliseerde documenten kan voorleggen. Het EHRM noteert dat het consulaat in Islamabad de in april 2021 documenten nooit heeft gelegaliseerd, terwijl de Taliban pas in augustus 2021 aan de macht zijn gekomen. Bovendien mag een lidstaat niet alle documenten afgeleverd door een de facto autoriteit zoals de Talibanregime negeren. Een dergelijke principiële weigering zou de bewoners van de betrokkene regio van hun minimale rechten beroven, zeker wat het privaat recht betreft (§121).
Het EHRM stelt ook vast dat de asieldienst, die de aanvraag tot gezinshereniging behandelde, nooit alternatieve bewijsmiddelen van de gezinsbanden heeft overwogen (onderhoud met familieleden of ander onderzoek), zoals voorgeschreven door de Griekse wetgeving en de EU-Richtlijn 2003/86. Bovendien biedt de Griekse wetgeving de mogelijkheid om een alternatief reisdocument te verkrijgen voor de vluchteling zelf maar niet voor zijn of haar gezinsleden. Volgens het EHRM hadden de Griekse autoriteiten onder deze omstandigheden de verplichting om zelf naar alternatieve oplossingen te zoeken, zowel wat betreft de documenten die de familiebanden aantonen als wat betreft de reisdocumenten (§126).
In dit geval hebben de Griekse autoriteiten volledig voorbijgegaan aan het feit dat de verzoeker als erkende vluchteling onmogelijk een gezinsleven kon leiden in zijn land van herkomst. Ook met het belang van de kinderen hielden zij geen enkele rekening, dit in de gevaarlijke context van de machtsgreep van de Taliban (§127).
Het besluitvormingsproces bij de asieldienst bood niet de waarborgen van flexibiliteit, snelheid en doeltreffendheid die vereist zijn om het recht van de verzoeker op eerbiediging van zijn gezinsleven te waarborgen. Artikel 8 EVRM is dus geschonden.
Schending artikel 13 EVRM: geen rechtsmiddel tegen afwezige beslissing
Volgens het EHRM heeft de Griekse regering niet aangetoond dat er ten tijde van de feiten een daadwerkelijk en beschikbaar rechtsmiddel bestond – zowel in theorie als in de praktijk – waarmee de verzoeker een klacht kon indienen tegen het verzuim van de overheid om een beslissing te nemen over zijn verzoek tot gezinshereniging. Artikel 13 (recht op een daadwerkelijk rechtsmiddel) is dus ook geschonden
The AIRE Centre (Advice on Individual Rights in Europe), ECRE (the European Council on Refugees and Exiles), and the Dutch Council for Refugees. Written submissions on behalf of the intervenors, 23 February 2024, https://ecre.org/wp-content/uploads/2024/10/Dotani-v.-Greece.pdf
Submission by the Office of the United Nations High Commissioner for Refugees in the case of Abdul Habib Dotani v. Greece (Application No. 31077/23) before the European Court of Human Rights, 23 February 2024, https://www.refworld.org/jurisprudence/amicus/unhcr/2024/147674