Uitbreiding rijksregister met extra codes voor schijnrelaties

De bedoeling is de uitwisseling van relevante gegevens tussen de betrokken overheden te maximaliseren, in het bijzonder wanneer er een vermoeden van schijnrelatie speelt. Die gegevensuitwisseling wordt mogelijk gemaakt door in de bevolkingsregisters een aantal (extra) gegevens op te nemen met betrekking tot de stappen en/of beslissingen die de ambtenaar van de burgerlijke stand op grond van het Burgerlijk Wetboek kan nemen bij een ernstig vermoeden van een schijnhuwelijk, een schijnwettelijke samenwoning of een frauduleuze erkenning.

Opmerking:

• In de registers worden meer gegevens opgenomen dan wat strikt genomen relevant is volgens de definitie van een schijnhuwelijk, schijnwettelijke samenwoning of frauduleuze erkenning. Er is niet automatisch bij alle gegevens sprake van een “ernstig vermoeden”. De opname van die gegevens moeten dus bijzonder voorzichtig geïnterpreteerd worden. Het wettelijk kader is als volgt:
  • Er is pas sprake van een schijnhuwelijk 'wanneer, ondanks de formele gegeven toestemmingen tot het huwelijk, uit een geheel van omstandigheden blijkt dat de intentie van minstens één van de echtgenoten kennelijk niet gericht is op het totstandbrengen van een duurzame levensgemeenschap, maar enkel op het bekomen van een verblijfsrechtelijk voordeel dat is verbonden aan de staat van gehuwde'.
  • Er is pas sprake van schijnwettelijke samenwoning 'wanneer, ondanks de geuite wil van beide partijen om wettelijk samen te wonen, uit een geheel van omstandigheden blijkt dat de intentie van minstens een van beide partijen kennelijk enkel gericht is op het bekomen van een verblijfsrechtelijk voordeel dat is verbonden aan de staat van wettelijk samenwonende'.

  • Er is pas sprake van een frauduleuze erkenning 'wanneer uit een geheel van omstandigheden blijkt dat de intentie van de erkenner, kennelijk enkel gericht is op het voor zichzelf, voor het kind of voor de persoon die zijn voorafgaande toestemming moet geven, bekomen van een verblijfsrechtelijk voordeel dat verbonden is aan de vaststelling van de afstammingsband'.

    De Omzendbrief van 21 maart 2018 wijst op het feit dat het recht op afstamming of de vaststelling van een afstammingsband wordt gegarandeerd door artikel 8 van het EVRM, artikel 23 BUPO en artikel 7.1 van het IVRK en dat dat recht niet verbonden is aan de verblijfstoestand van de betrokken partijen. De ambtenaar van de burgerlijke stand mag de opmaak van de akte van aangifte van erkenning of de akte van erkenning dus niet weigeren louter omwille van het feit dat één van de partijen geen verblijfsrecht heeft.

Gegevens voor de strijd tegen schijnhuwelijken:

• De afgifte van het ontvangstbericht dat het koppel krijgt nadat het alle documenten overhandigde die nodig zijn voor de huwelijksaangifte. Het ontvangstbericht wordt alleen in het rijksregister vermeld wanneer een van de partners een verblijfsrechtelijk voordeel kan bekomen door het huwelijk.
  • Opmerking
    • Een louter ontvangstbericht geeft op zichzelf uiteraard geen indicatie dat het over een schijnhuwelijk zou gaan. Het zegt niets over de intentie van het koppel; het betekent alleen dat alle vereiste documenten om te huwen overgemaakt zijn. Ook het feit dat het ontvangstbericht in de IT 124 vermeld wordt van zodra één van de partners een verblijfsrechtelijk voordeel kan bekomen, betekent op zich niet dat het om een schijnhuwelijk zou gaan. 
• De datum van ondertekening van de huwelijksaangifte door de ambtenaar van de burgerlijke stand.
• De weigering van de opmaak van de huwelijksaangifte, omdat de ambtenaar van de burgerlijke stand twijfels heeft over de echtheid of geldigheid van de overgelegde documenten. 
  • Opmerkingen
    • Het niet opmaken van de huwelijksaangifte kan op zich nooit een vermoeden doen ontstaan dat het om een schijnhuwelijk gaat. De Wet van 2 juni 2013 geeft de bevoegdheid aan de ambtenaar van de burgerlijke stand om te weigeren de huwelijksaangifte op te maken, alleen wanneer hij twijfels heeft over de geldigheid of de echtheid van de overgelegde documenten. De Memorie van toelichting bij de wet van 2 juni 2013 stelt ook uitdrukkelijk dat het al dan niet opmaken van de huwelijksaangifte enkel afhangt van het overleggen van de documenten en van de geldigheid en de echtheid ervan, 'en niet van de intentie van de aanstaande echtgenoten en betreft het onderzoek in deze fase de geldigheid en de echtheid van de legalisatie, die van de beëdigde vertaling  en de geldigheid van de datum van de voorgelegde documenten.' In lijn hiermee zou de weigering van opmaak enkel moeten worden opgenomen in het IT 124 als er óók een vermoeden van schijnhuwelijk is. 
• De beslissing om de voltrekking van het huwelijk uit te stellen, omwille van een ernstig vermoeden van schijnhuwelijk.
• De weigering om het huwelijk te voltrekken omdat de ambtenaar van de burgerlijke stand van oordeel is dat het om een schijnhuwelijk gaat.
• Het beroep ingesteld tegen de weigering van de ambtenaar van de burgerlijke stand om het huwelijk te voltrekken (omwille van ernstig vermoeden van schijnhuwelijk)
• De nietigverklaring van een schijnhuwelijk, voor zover het vonnis of arrest in kracht van gewijsde trad.

• De uitreiking en datum van een attest geen huwelijksbeletsel 

  De uitreiking van een attest geen huwelijksbeletsel betekent dat er 'naar Belgisch recht geen wettelijk bezwaar bestaat tegen het overwogen huwelijk'. Voor wie al een attest geen huwelijksbeletsel heeft, kan de ABS in België dus niet opnieuw een vermoeden van schijnrelatie opwerpen. 

• Verzet van het parket tegen de uitreiking van een attest geen huwelijksbeletsel, voor zover het verzet betrekking heeft op een schijnhuwelijk
• • Voor meer info over de praktische modaliteiten, zie infofiche van het Rijksregister ivm IT 124 . Zoals deze infofiche vermeldt bestaat er geen wettelijke grondslag om de weigering tot erkenning van een buitenlandse huwelijksakte in het IT 124 te registreren. De bepalingen in het KB van 7 oktober 2022 zijn dus enkel van toepassing op de huwelijksaangiften die bij een Belgische gemeente zijn gedaan, evenals op de in België voltrokken huwelijken. 
  • Meer info over Schijnhuwelijk

Gegevens voor de strijd tegen schijnwettelijke samenwoningen:

• Het uitstel van de melding van de verklaring van wettelijke samenwoning, omwille van een ernstig vermoeden dat het om een schijnwettelijke samenwoning gaat
• De weigering van de melding van de verklaring van wettelijke samenwoning in het rijksregister
• De datum van kennisgeving van bovenstaande weigering van de melding aan de betrokken partijen.
• Het beroep ingesteld tegen de weigering van melding van de verklaring van wettelijke samenwoning in het rijksregister.
• De nietigverklaring van een schijnwettelijke samenwoning, voor zover het vonnis of arrest in kracht van gewijsde trad.
• • Voor meer info over de praktische modaliteiten, zie infofiche van het Rijksregister IT 125 (schijnwettelijke samenwoningen) 
  • Meer info over Schijnwettelijke samenwoning

Gegevens voor de strijd tegen frauduleuze erkenningen:

• De datum van afgifte van het ontvangstbewijs
• De datum van de opmaak van aangifte van erkenning
• De weigering van de opmaak van aangifte van erkenning
• Het uitstel van de opmaak van de akte van erkenning
• De weigering van de ambtenaar van de burgerlijke stand om de akte van erkenning op te maken
• Het beroep ingesteld tegen de weigering om de akte van erkenning op te maken
• De nietigverklaring van een frauduleuze erkenning, voor zover het vonnis of arrest in kracht van gewijsde trad.
• Opmerkingen
  • Deze gegevens worden in de registers opgenomen voor alle erkenningen die een verblijfsrechtelijk voordeel kunnen opleveren. Nochtans is er slechts sprake van een frauduleuze erkenning indien 'uit een geheel van omstandigheden blijkt dat de intentie van de erkenner, kennelijk enkel gericht is op het voor zichzelf, voor het kind of voor de persoon die zijn voorafgaande toestemming moet geven, bekomen van een verblijfsrechtelijk voordeel dat verbonden is aan de vaststelling van de afstammingsband.'
  • De omzendbrief van 21 maart 2018 wijst op het feit dat het recht op afstamming of de vaststelling van een afstammingsband wordt gegarandeerd door artikel 8 van het EVRM, artikel 23 BUPO en artikel 7.1 van het IVRK en dat dat recht niet verbonden is aan de verblijfstoestand van de betrokken partijen. De ambtenaar van de burgerlijke stand mag de opmaak van de akte van aangifte van erkenning of de akte van erkenning dus niet weigeren louter omwille van het feit dat één van de partijen geen verblijfsrecht heeft.
  • Bovendien vindt het onderzoek naar een mogelijks frauduleus karakter enkel plaats ná de opmaak van aangifte van erkenning. Voordien wordt enkel de echtheid en geldigheid van de documenten beoordeeld. In dat opzicht lijkt de opname van de 3 eerst genoemde gegevens (datum van afgifte van ontvangstbewijs, datum van opmaak van erkenning, datum van weigering van opmaak van aangifte van erkenning) niet dienend, noch relevant in het kader van de strijd tegen frauduleuze erkenningen.
  • • Voor meer info over de praktische modaliteiten, zie infofiche van het Rijksregister IT 126 (frauduleuze erkenningen). Zoals deze infofiche vermeldt is er in het KB van 7 oktober 2022 enkel een wettelijke basis voorzien om de gegevens van erkenningen in België te registreren.
    • Meer info over Frauduleuze erkenningen

Bovenstaande informatiegegevens moeten geregistreerd worden door de ambtenaar van de burgerlijke stand van respectievelijk volgende gemeenten:

• de gemeente van de huwelijksaangifte;
• de gemeente van de gemeenschappelijke woonplaats waar de verklaring wettelijke samenwoning afgelegd wordt;
• de gemeente van aangifte van de erkenning.
• De informatiegegevens over attesten geen huwelijksbeletsel of het verzet tegen de afgifte daarvan, worden geregistreerd door de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente van de woonplaats van de betrokkene (in België) of door de consulaire post waarbij deze persoon ingeschreven is (in het buitenland). Bij gebrek aan een inschrijving in een Belgische gemeente of bij een consulaire post wordt de informatie opgenomen door de gemeente van de laatst gekende inschrijving. De consulaire post moet daartoe de informatie (over attesten geen huwelijksbeletsel of het verzet van het parket) meedelen aan de Belgische gemeente.
• Het verzet van het parket moet volgens de wet van 2 juni 2013 door het parket zelf ter kennis gebracht worden aan o.m. de ambtenaar van de burgerlijke stand van de woonplaats van de verzoeker in België. Dit is dus niet de taak van de consulaire post. Het KB van 7 oktober 2022 is op dit punt strijdig met de wet.

Bovenstaande informatiegegevens worden geregistreerd in de dossiers van de personen met wie het huwelijk gepland is, respectievelijk de verklaring wettelijke samenwoning afgelegd is.

Bij erkenningen worden bovenstaande informatiegegevens geregistreerd in de dossiers van :

• de persoon die wenst te erkennen;
• de persoon die erkend moet worden, tenzij het gaat om een minderjarige;
• de persoon waarvan de voorafgaande toestemming vereist is.

Alle gegevens over schijnhuwelijken (hierboven opgesomd) worden gewist vijf jaar na de datum waarop de ambtenaar van de burgerlijke stand het koppel in kennis heeft gesteld van zijn weigeringsbeslissing om de akte van huwelijksaangifte op te maken of vijf jaar na de kennisgeving van zijn beslissing om het huwelijk niet te voltrekken.

De informatie over het attest geen huwelijksbeletsel wordt gewist vijf jaar nadat het attest is uitgereikt.

De informatie over het verzet wordt gewist vijf jaar nadat het parket zich verzet heeft tegen de uitreiking van het attest of zodra het attest uitgereikt is.

Alle gegevens over schijnwettelijke samenwoningen (hierboven opgesomd) worden gewist vijf jaar na de datum waarop de ambtenaar van de burgerlijke stand het koppel in kennis heeft gesteld van zijn weigeringsbeslissing om melding te maken van de verklaring van wettelijke samenwoning in het rijksregister.

Alle gegevens over frauduleuze erkenningen (hierboven opgesomd) worden gewist vijf jaar na de datum waarop de ambtenaar de erkenner in kennis heeft gesteld van zijn weigering om de erkenning op te maken of vijf jaar na de gerechtelijke nietigverklaring van de frauduleuze erkenning.

Daarnaast worden alle gegevens over schijnhuwelijken, schijnwettelijke samenwoningen en frauduleuze erkenningen (hierboven opgesomd) gewist, na de voltrekking van het huwelijk van het betrokken koppel, na de melding van de verklaring van wettelijke samenwoning van het betrokken koppel, respectievelijk na de opmaak van de akte van erkenning.

Wanneer een vreemdeling zonder identificatienummer bij het rijksregister wil huwen, wettelijk samenwonen of een kind wil erkennen, wordt hij ingeschreven in het wachtregister van de gemeente van de aangifte van het huwelijk, de verklaring van wettelijke samenwoning of de erkenning. Deze regeling zal dus leiden tot extra inschrijvingen in het wachtregister.

De vreemdeling zal geschrapt worden uit het wachtregister na dezelfde periode en volgens dezelfde modaliteiten zoals hierboven vermeld. Alleen de naam, voornaam, het geslacht, de geboorteplaats en -datum blijven vermeld in het wachtregister.