Rb Dendermonde: bewust tegenwerken en achterhouden van documenten door derden is onmogelijkheid om geboorteakte te bekomen

In het kort

De ouders van een dame die een nationaliteitsverklaring wil afleggen, weigeren om haar de nodige documenten en het paspoort terug te geven. Deze persoon kan daardoor niet naar haar herkomstland reizen om de geboorteakte op te halen. Zonder toestemming van haar vader weigert de ambassade bovendien de nodige hulp. De rechter aanvaardt hier dat zij in de onmogelijkheid verkeert of zware moeilijkheden ondervindt om een geboorteakte te bekomen en dat ze zich beroept op het cascadesysteem ter vervanging van de geboorteakte voorzien in het Wetboek van de Belgische Nationaliteit (WBN).

Cascadesysteem voor vervanging geboorteakte

Voor een aanvraag van de Belgische nationaliteit moet een geboorteakte worden voorgelegd. Wanneer je in de onmogelijkheid verkeert of zware moeilijkheden ondervindt om een geboorteakte te bekomen, voorziet artikel 5 WBN in een cascadesysteem om vervangende documenten voor te leggen. 

  1. Ten eerste is het voor de onderdanen van een beperkt aantal landen (Afghanistan, Somalië, Zuid-Soedan en Angola (enclave Cabinda)) mogelijk om een geboorteattest van de diplomatieke of consulaire overheden voor te leggen.
  2. Ten tweede kan de vrederechter, ook voor onderdanen van alle andere landen, met twee getuigen een akte van bekendheid opmaken. Die akte moet gehomologeerd worden door de rechtbank van eerste aanleg.
  3. Wanneer ook dit onmogelijk is, kan aan de familierechter toestemming gevraagd worden om een beëdigde verklaring af te leggen.  

Familiaal geweld en tegenwerking door de ouders

Volgens de omzendbrief van 8 maart 2013 moet 'onmogelijkheid of zeer zware moeilijkheid' om de geboorteakte te bekomen strikt geïnterpreteerd worden en valt bijvoorbeeld de hoge kostprijs om de akte te halen hier niet onder. 

In voorliggende zaak wouverzoekster, afkomstig uit Irak, een nationaliteitsverklaring afleggen. Omdat ze niet gelovig is, waren er grote spanningen met haar ouders die moslim zijn. Ze werd mishandeld en er werd twee maal geprobeerd haar uit te huwelijken. Hiervanwerden pv’s opgemaakt door de politie. Haar ouders weigeren haar Iraaks paspoort en andere documenten nodig voor de nationaliteitsverklaring aan haar terug te geven. Zonder paspoort kan zij niet naar Irak reizen om een geboorteakte te halen. Ook de Iraakse ambassade weigert haar deze documenten te geven zonder de toestemming van haar vader.

Op basis van deze feiten stelt de rechtbank dat verzoekster zich in de onmogelijkheid bevindt om haar geboorteakte te verkrijgen. Ze is ook in de onmogelijkheid om een akte van bekendheid te bekomen omdat ze geen voldoende betrouwbare getuigen heeft over haar geboortedatum en -plaats, nu haar ouders niet willen meewerken.

De rechtbank stelt vervolgens de identiteit van verzoekster vast op basis van de voorgelegde documenten toen zij naar België kwam. Bij de gezinshereniging met haar vader werden een ‘copy of entry’ en een Iraaks paspoort voorgelegd. De rechtbank oordeelde dat deze de identiteit van verzoekster afdoende bevestigen, alsook haar geboortedatum en -plaats, en de identiteit van haar ouders. Zij krijgt dan ook de toestemming om een beëdigd verklaring af te leggen.