Samenvatting
Het zorgvuldigheidsbeginsel houdt in dat het bestuur zijn beslissing op zorgvuldige wijze moet voorbereiden. Dit impliceert dat de beslissing dient te steunen op werkelijk bestaande en concrete feiten die met de vereiste zorgvuldigheid werden vastgesteld. De overheid is onder meer verplicht om zorgvuldig te werk te gaan bij de voorbereiding van de beslissing en de feitelijke en juridische aspecten van het dossier deugdelijk te onderzoeken, zodat zij met kennis van zaken kan beslissen. (RvS 28 juni 2018, nr. 241.985).
De aanvullende nota van 16 augustus 2022 waarnaar verzoeker verwijst en die hij aan de verwerende partij voorlegde om zijn aanvraag te actualiseren, bevindt zich in het administratief dossier. Verzoeker voerde hierin het volgende aan:
“Verzoeker wenst toe te voegen dat er actueel geen vrijwillige terugkeer mogelijk is naar Afghanistan. Noch Fedasil, noch IOM ondersteunen momenteel een vrijwillige terugkeer naar Afghanistan (zie bijlagen: mail van IOM en mail van het terugkeerloket van Fedasil in Gent).
IOM ondersteunt reeds sinds augustus 2021 geen terugkeer meer. Zij achten de huidige situatie in Afghanistan onvoldoende stabiel om een veilige terugkeer te kunnen organiseren.
Dit wordt zowel in een mail aan het CAW bevestigd als in een verslag van de contact vergadering, een overleg tussen de asielinstanties en het middenveld, georganiseerd door Myria.
Verder blijkt dat de Afghaanse ambassade in België actueel nog steeds geen paspoorten aflevert aan Afghaanse onderdanen.
Verzoeker beschikt niet over een Afghaans paspoort en kan er dus ook geen bekomen. Verder is er geen ondersteuning en zelfs geen vlucht (aldus de mail van het terugkeerloket van Fedasil in Gent) mogelijk.
Ook een reis naar Pakistan, waar de bevoegde Belgische ambassade zich bevindt, is onmogelijk zonder paspoort.
[…]”
Het blijkt dus dat verzoeker aan de verwerende partij te kennen heeft gegeven dat hij noch naar de bevoegde ambassade in Pakistan, noch naar Afghanistan kan reizen omdat hij geen internationaal paspoort heeft en dat dit een buitengewone omstandigheid uitmaakt.
Met betrekking tot de mogelijkheid van verzoeker om een aanvraag in te dienen in Pakistan, wordt in de bestreden beslissing het volgende gesteld:
“Wat betreft het feit dat er geen Belgische diplomatieke post bestaat in Afghanistan; dit element kan niet aanvaard worden als een buitengewone omstandigheid. De aanvraag dient immers ingediend te worden bij de diplomatieke of consulaire post bevoegd voor de verblijfplaats of de plaats van oponthoud in het buitenland. Betrokkene toont niet aan dat het voor hem onmogelijk is om de aanvraag in te dienen via de bevoegde Belgische diplomatieke post, nl. de Belgische ambassade te Pakistan. Betrokkene legt geen bewijzen voor dat hij geen verblijfstitel zou kunnen verkrijgen die hem zou toelaten om (tijdelijk) op een legale wijze in Pakistan te verblijven om aldaar de aanvraag om machtiging tot verblijf in te dienen. Het is aan betrokkene om op zijn minst een begin van bewijs te leveren. De loutere vermelding dat hij niet gerechtigd is op verblijf in Pakistan volstaat niet om als buitengewone omstandigheid aanvaard te worden. Bovendien zijn er regelmatig Afghanen die een aanvraag indienen via de Belgische diplomatieke of consulaire post in Pakistan. Om een visumaanvraag in te dienen, moeten normaliter een aantal documenten verzameld worden in Afghanistan. Bijvoorbeeld: taskara’s, paspoorten, huwelijks-, geboorte- en overlijdensaktes, uittreksel strafregister, toestemming voor kinderen om te reizen, enzovoort. Hoewel de Afghaanse overheidsdiensten gedurende enige tijd na de machtsovername gesloten waren, lijkt het momenteel terug mogelijk om bepaalde documenten van de burgerlijke stand te verkrijgen (taskara, geboorteakte, huwelijksakte, uittreksel uit het strafregister). Sinds december 2021 kunnen Afghanen opnieuw een paspoort verkrijgen. Het Afghaans ministerie van Buitenlandse zaken onder het talibanregime zou opnieuw Afghaanse documenten legaliseren. De Belgische ambassade in Islamabad is bevoegd om documenten afgeleverd door de Afghaanse autoriteiten te legaliseren. De FOD Buitenlandse Zaken bevestigde op 07.03.2022 dat documenten afgeleverd door de Afghaanse ambassade in België zonder enig probleem kunnen worden gelegaliseerd. Een visumaanvraag kan nog steeds enkel worden ingediend door de aanvrager zelf bij de bevoegde Belgische diplomatieke post. Er wordt geen alternatieve wijze van indiening voorzien voor Afghaanse visumaanvragen. Digitale indiening of indiening door de refertepersoon in België is tot nader order niet mogelijk. In zeer precaire situaties kan wel geprobeerd worden om een uitzondering te vragen. De Belgische ambassade in Islamabad (Pakistan) blijft voor Afghanen de bevoegde diplomatieke post voor de indiening van een visumaanvraag. Uitzonderlijk kan indiening ook bij de Belgische diplomatieke post van een ander land. Hiervoor kan betrokkene beroep doen op zijn advocaat om na te gaan of hij daarvoor in aanmerking kan komen. Om naar Pakistan te kunnen afreizen moeten Afghaanse onderdanen een geldig visum hebben, afgeleverd door de Pakistaanse autoriteiten. Afghanen kunnen een e-visum aanvragen via deze website: https://visa.nadra.gov.pk/how-to-apply/ Het zou ook mogelijk zijn om online een verlenging van het visum aan te vragen. Om een e-visum te bekomen is een geldig paspoort vereist. Het zou ook mogelijk zijn om een visum aan te vragen bij de Pakistaanse diplomatieke posten in Afghanistan (ambassade in Kabul, en consulaten in Herat, Jalalabad, Kandahar en Mazare-Sharif). Visumaanvragen kunnen ingediend worden via de outsourcingspartner van de Belgische ambassade in Islamabad, met name één van de drie VFS Global kantoren in Pakistan (Islamabad, Lahore of Karachi). DVZ tracht de visumaanvragen zorgvuldig en zo snel mogelijk te behandelen. Afghanen die al een visum gezinshereniging of humanitair visum hebben aangevraagd kunnen de status van de verwerking van hun aanvraag terugvinden op de website van DVZ: https://dofi.ibz.be/nl/themes/faq/visa/een-visumaanvraag-opvolgen”
De verwerende partij heeft erop gewezen dat, om een visumaanvraag in te dienen via de Belgische diplomatieke post in Pakistan, een aantal documenten moeten worden verzameld in Afghanistan, waaronder een paspoort. Zij heeft gesteld dat sinds december 2021 Afghanen opnieuw een paspoort kunnen krijgen en dat, om naar Pakistan te kunnen afreizen, Afghaanse onderdanen een geldig visum moeten aanvragen waarvoor een geldig paspoort is vereist. De Raad stelt vast dat de verwerende partij hier de situatie beschrijft van Afghanen die vanuit hun land van herkomst willen afreizen naar Pakistan om daar een aanvraag in te dienen bij de bevoegde diplomatieke post. Zij neemt dus niet de situatie van verzoeker, die zich in België bevindt en die in het kader van zijn aanvraag heeft gesteld dat hij noch naar Pakistan, noch naar Afghanistan kan afreizen omdat hij geen paspoort heeft en er in België ook geen kan verkrijgen, in beschouwing. In die zin biedt de overweging dat “De FOD Buitenlandse Zaken […] op 07.03.2022 [bevestigde] dat documenten afgeleverd door de Afghaanse ambassade in België zonder enig probleem kunnen worden gelegaliseerd.” geen soelaas.
Evenmin kan soelaas worden gevonden in de volgende overweging van de bestreden beslissing:
“Het principe wordt gehanteerd dat betrokkene de verplichting heeft om zelf gevolg te geven aan het bevel om het grondgebied te verlaten. Betrokkene dient alles in het werk te stellen om aan zijn wettelijke verplichting om het land te verlaten te voldoen en bijgevolg dient hij zelf alle stappen te ondernemen om rechtstreeks of via een derde land naar zijn herkomstland terug te keren of naar een land waar hij kan verblijven. Het is mogelijk dat betrokkene momenteel geen beroep kan doen op enkele internationale, ‘westerse’, organisaties gezien de gewijzigde omstandigheden in Afghanistan. Dat betekent echter niet dat hij als Afghaanse staatsburger zelf geen terugreis kan organiseren naar het land waar hij is geboren en opgroeide en een opleiding kon volgen en waar zijn familie nog steeds verblijft.”
Verzoeker heeft in de hiervoor geciteerde actualisering van zijn aanvraag gewezen op de impasse waarin hij meent te zitten, omdat, enerzijds, hij geen paspoort heeft, en anderzijds, hij niet kan steunen op organisaties om zijn terugkeer te begeleiden. De verwerende partij kan worden bijgetreden waar zij stelt dat dit laatste niet betekent dat hij niet zelf een terugreis kan organiseren, maar uit niets blijkt dat zij oog heeft gehad voor en rekening heeft gehouden met verzoekers argument dat hij geen paspoort heeft en er in België geen kan bekomen omdat de Afghaanse ambassade nog steeds geen paspoorten aflevert zodat hij niet vrijwillig kan terugkeren. Dit klemt des te meer nu de Raad van State in zijn arrest nr. 198.769 van 9 december 2009 wordt gesteld dat “als typische buitengewone omstandigheden onder meer konden worden aangevoerd, weliswaar naargelang de concrete omstandigheden van de zaak: […] moeilijkheden om een paspoort of reistitel te bekomen, […]”
Een schending van het zorgvuldigheidsbeginsel is aangetoond. De argumentatie van de verwerende partij doet hier niet anders over denken.