In het kort

Als je niet onder een specifieke categorie valt die is vrijgesteld van arbeidsmarktonderzoek, val je onder de categorie ‘overige’. Om een aanvraag in deze categorie in te dienen, moet de werkgever een arbeidsmarktonderzoek toevoegen aan de aanvraag. 

Dit houdt in dat de werkgever aantoont dat het niet mogelijk is om binnen een redelijke termijn onder de werknemers die al op onze arbeidsmarkt aanwezig zijn, iemand te vinden die, al dan niet na het volgen van de nodige opleiding, geschikt is om de openstaande vacature binnen een redelijke termijn in te vullen. De arbeidsmarkt wordt ruim bekeken: de arbeidsmarkt van België, maar ook die van de lidstaten van de Europese Economische Ruimte (de EU-landen aangevuld met IJsland, Noorwegen en Liechtenstein).

De voorwaarden voor het arbeidsmarktonderzoek verschillen per gewest.

Vlaams gewest

In het Vlaams gewest kan je als werkgever alleen een aanvraag met arbeidsmarktonderzoek indienen als aan al de volgende voorwaarden voldaan is:

  • De functie wordt vermeld op de knelpuntberoepenlijst van de VDAB. Deze lijst wordt jaarlijks gepubliceerd door de VDAB en is veel ruimer dan de beperkte knelpuntberoepenlijst die geldt voor middengeschoolden. De functie moet letterlijk zoals op de knelpuntberoepenlijst vermeld staan in de vacature, arbeidsovereenkomst en bij de aanvraag.
  • De functie vereist kwalificatieniveau 3 of 4. Het is dus niet mogelijk om voor een hooggeschoolde (kwalificatieniveau 5 en hoger) of laggeschoolde functie (kwalificatieniveau 1 en 2) een aanvraag in te dienen in categorie ‘overige’.
  • de vacature voor de arbeidsplaats is gepubliceerd op de platformen van de VDAB en EURES, gedurende een aaneengesloten periode van minimaal negen weken in de periode van vier maanden die onmiddellijk voorafgaan aan de aanvraag van een toelating tot arbeid. Voor seizoenarbeiders gaat het om minimaal 3 weken in de periode van een maand onmiddellijk voorafgaand aan de aanvraag.

De concrete lijst van knelpuntberoepen die voldoen aan de bovenstaande voorwaarden is terug te vinden op de website van de Vlaamse Overheid.

Er wordt vermoed een geschikte kandidaat aanwezig te zijn, in elk van de volgende situaties:

  • de lokale spanningsindicator voor de functie in kwestie is tijdens de volledige periode van vier maanden die onmiddellijk voorafgaan aan de aanvraag van toelating tot arbeid, groter of gelijk aan twaalf. De aanvrager moet in dat geval de extra stavingsstukken toevoegen om het tekort aan kandidaten te bewijzen. De actuele waarden zijn te raadplegen via de website van VDAB.
  • in de vacature staan de gevraagde kwalificaties niet in verhouding tot de uit te voeren functie; of
  • de werkgever verleent tijdens de vacature geen medewerking bij de bemiddeling door VDAB. Volgens de website van het Vlaams Gewest houdt dat minimaal in dat de werkgever bij het (laten) publiceren de optie ‘Ik wil dat VDAB me helpt bij het zoeken naar kandidaten’ kiest.

Bij de beoordeling van het arbeidsmarktonderzoek kan advies worden gevraagd aan de VDAB, die dit dan binnen de acht dagen moet bezorgen.

Daarnaast gelden ook nog de volgende voorwaarden:

  • Het moet gaan om een in België gevestigde werkgever. Detachering is in deze categorie niet mogelijk.
  • Voor deze functies is een minimale tewerkstelling van 80% vereist.
  • Om te controleren of het profiel van de kandidaat-werknemer en de functie overeenstemmen, moeten bij een aanvraag in deze categorie de volgende documenten worden toegevoegd:
    • een fotokopie van de arbeidsovereenkomst met de persoonlijke gegevens van werkgever en werknemer, de duur en plaats van tewerkstelling, het werkrooster, het loon, het nummer en de naam van het paritair comité, de functie van de werknemer en de kwalificatie van de functie;
    • een uitgebreide beschrijving van de functie en het takenpakket;
    • het Curriculum Vitae (CV) met een volledig overzicht van gevolgde opleidingen, werkervaring en nevenactiviteiten van de werknemer; en
    • het diploma, het getuigschrift of het ervaringsbewijs dat de kwalificatie van de werknemer voor de specifieke functie aantoont en stavingsstukken waaruit vruchteloze inspanningen blijken van de werkgever met het oog op de aanwerving van een kandidaat op de arbeidsmarkt, met inbegrip van opleidingsinitiatieven die de werkgever onderneemt om de functie in te vullen, moeten worden voorgelegd.

Heb je een gecombineerde vergunning op basis van de oude regelgeving of voor een functie die vroeger op de knelpuntberoepenlijst stond, maar nu niet meer? Dan is het wel mogelijk om je gecombineerde vergunning in de toekomst te hernieuwen, zolang het om dezelfde functie bij dezelfde werkgever gaat.

Brussels Hoofdstedelijk gewest

In het Brussels Hoofdstedelijk gewest kan je voor eender welke job die niet onder een specifieke categorie valt, een aanvraag met arbeidsmarktonderzoek indienen. Ook als je wel onder een specifieke categorie valt, maar niet aan de voorwaarden van die categorie voldoet, kan je in Brussel een aanvraag in de categorie 'overige' indienen (bv. je bent hooggeschoold, maar voldoet niet aan de minimale loonvereiste voor de categorie 'hooggeschoolde').

  • Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest vraagt in deze gevallen advies aan Actiris.
    • De werkgever moet hierbij aantonen dat hij de vacature via Actiris gepubliceerd heeft gedurende minstens 5 weken in het jaar voorafgaand aan de aanvraag of dat hij gebruik heeft gemaakt van de door Actiris aangeboden wervingsdiensten.
    • De werkgever deelt ook mee hoeveel sollicitaties hij ontvangen heeft en waarom deze niet werden weerhouden.
    • Actiris dient zijn gemotiveerd advies binnen de vijf werkdagen aan het Brussels Gewest mee te delen. Dit advies is bindend voor wat de voorwaarde van arbeidsmarktonderzoek betreft.
  • Als de functie op de knelpuntberoepenlijst van Actiris staat, is het bovenstaande niet van toepassing.
    • Er wordt in dat geval dus geen advies aan Actiris gevraagd, de vacature moet niet gepubliceerd geweest zijn en er gebeurt geen bijkomende arbeidsmarktanalyse.
    • Uit de wetgeving blijkt dat dit een uitzondering is op het principe van het arbeidsmarktonderzoek.  Doordat Actiris de knelpuntberoepenlijst opstelt, wordt er immers vanuit gegaan dat arbeidsmarktonderzoek positief zou zijn. Op de website van het Brussels Gewest is deze info terug te vinden onder een specifieke pagina over knelpuntberoepen.