Voorwaarden en procedure tijdelijke bescherming

In het kort

Op 4 maart 2022 besliste de Raad van de Europese Unie dat er sprake is van een massale toestroom in de Unie van ontheemde personen die Oekraïne hebben moeten verlaten als gevolg van een gewapend conflict. De Raad publiceerde daarom een uitvoeringsbesluit, dat toepassing maakt van de Tijdelijke beschermingsrichtlijn. Deze richtlijn laat toe om in geval van massale toestroom van ontheemden afkomstig uit derde landen die niet naar hun land van oorsprong kunnen terugkeren, onmiddellijke en tijdelijke bescherming te bieden.

Opgelet! Alle informatie op deze pagina gaat over de specifieke toepassing van de verblijfsprocedure 'tijdelijke bescherming' in het kader van het conflict in Oekraïne.

In ons dossier 'Oekraïne' vind je meer informatie over de rechten die je hebt als tijdelijk beschermde. Je leest er ook over reizen van Oekraïne naar België, andere verblijfsprocedures en een aantal IPR-aspecten.

Voorwaarden

Om tijdelijke bescherming te krijgen moet je aan twee voorwaarden voldoen: 

  1. Je verbleef vóór 24 februari 2022 in Oekraïne.

    Het Uitvoeringsbesluit bepaalt dat enkel personen die voor 24 februari 2022 in Oekraïne verbleven, recht hebben op tijdelijke bescherming. De Europese Commissie heeft op 21 maart 2022 sterk aanbevolen dat lidstaten deze datum niet strikt toepassen en dat de tijdelijke bescherming ook wordt gegeven aan de hierboven vermelde personen die zich Oekraïne al voor 24 februari 2022 hadden verlaten (bijvoorbeeld omwille van werk, studies, vakantie, familiebezoek, medische of andere redenen).

    In de praktijk merken we echter dat DVZ deze datum zeer strikt toepast. We zien veel weigeringsbeslissingen omdat iemand "niet op 24 februari 2022 in Oekraïne verbleef".

    Vluchtelingenwerk Vlaanderen stelde een lijst op van documenten die kunnen helpen om hiervan het bewijs te leveren. Dit is geen officiële of exhaustieve lijst. De lijst werd opgesteld op basis van signalen uit de praktijk. 

    Het overzicht van je in- en uitreizen is hierbij een belangrijk bewijsstuk, zeker als je een paspoort hebt van na deze datum.Dit overzicht vraag je aan bij de Oekraïense grensdienst via e-mail: gcosi-dpsu@dpsu.gov.ua. Hier vind je de informatie en een voorbeeldbrief (enkel in het Oekraïens). 

  2. Je behoort tot één van onderstaande categorieën a), b), c) of d).

Je bent staatloos of derdelander en je had vóór 24 februari 2022 in Oekraïne internationale bescherming of gelijkwaardige nationale bescherming.

De volgende familieleden van categorie a) en b) krijgen tijdelijke bescherming, op voorwaarde dat zij reeds vóór 24 februari 2022 in Oekraïne een gezin vormden:

  1. Echtgeno(o)t(e) of wettelijk samenwonende partner
    • Moet de referentiepersoon (categorie a) en b)) ook Oekraïne verlaten hebben zodat de partner tijdelijke bescherming krijgt? Hier bestaat tegenstrijdige rechtspraak over. De Europese Commissie gaf echter in een FAQ aan dat een derdelander met Oekraïense echtgeno(o)t(e) recht heeft op tijdelijke bescherming, ongeacht of deze laatste in of buiten de EU verblijft. De enige voorwaarden zijn dat beiden verbleven in Oekraïne vóór 24 februari 2022 en dat de derdelander ontheemd raakte op of na deze datum.
    • Zie over het bewijzen van de huwelijksband ook ons nieuwsbericht: RvV: tijdelijke bescherming voor huwelijkspartner Oekraïner vereist geen aanwezigheid Oekraïner in België en geen bijkomende bewijzen relatie
    • Wettelijk samenwonende partner?
    a. Het Uitvoeringsbesluit spreekt van de "niet-gehuwde partner met wie een duurzame relatie wordt onderhouden, indien in de wetgeving of in de praktijk van de betrokken lidstaat niet-gehuwde en gehuwde paren op een vergelijkbare manier worden behandeld volgens het vreemdelingenrecht van die lidstaat".
    b. De website van DVZ vermeldt: "de niet-gehuwde partner met wie een duurzame relatie wordt onderhouden, overeenkomstig hetgeen wordt voorzien in de Belgische vreemdelingenwetgeving". DVZ bevestigde per mail aan onze dienst dat dit moet begrepen worden als de wettelijk samenwonende partner.
  2. Ongehuwde minderjarige kinderen van de referentiepersoon of diens partner.
  3. Andere naaste familieleden die met het gezin samenwoonden ten tijde van de gebeurtenissen die tot de massale toestroom van ontheemden geleid hebben en die op dat tijdstip volledig of hoofdzakelijk ten laste van de referentiepersoon (van beide bovengenoemde groepen) waren.

Voldoe je toch niet aan de voorwaarden? Dan heb je eventueel toch nog een recht op gezinshereniging. Lees meer over de voorwaarden, documenten en procedure voor een gezinshereniging met een persoon met tijdelijke bescherming.

Je voldoet aan al deze voorwaarden:

  1. Je bent staatloos of derdelander.
  2. Je verbleef vóór 24 februari 2022 legaal in Oekraïne met een geldig onbeperkt verblijfsrecht.
  3. Je kan niet in veilige en duurzame omstandigheden terugkeren naar je land of regio van herkomst.

In een mededeling verduidelijkt de Europese Commissie wanneer aan deze derde voorwaarde voldaan is:

  • "Onveilige omstandigheden" zijn o.a. situaties van gewapend conflict of endemisch geweld, risico op vervolging op grond van ras, religie, nationaliteit, het behoren tot een sociale groep of politieke overtuiging, risico op de doodstraf, folteringen of aan andere onmenselijke of vernederende behandelingen of bestraffingen. 
  • De omstandigheden zijn "duurzaam" als je in je land van herkomst reële vooruitzichten hebt dat aan je basisbehoeften zal worden voldaan. Dat omvat met name toegang tot middelen om te overleven, water, voeding, kleding en onderdak. Daarnaast betekent dit dat je reële mogelijkheden hebt om opnieuw te integreren in de samenleving en op de arbeidsmarkt en dat je zonder discriminatie toegang zal hebben tot openbare diensten. Dit moet onderzocht worden op basis van je individuele situatie en mag niet uitsluitend gebaseerd zijn op de algemene situatie in het land van herkomst. 
  • Je moet zelf aantonen waarom je niet kan terugkeren. 
  • De Commissie raadt de lidstaten aan om in het individuele onderzoek met name rekening te houden met het bestaan van sociale en economische banden met het land van herkomst en met Oekraïne. 

 

Veelgestelde vragen over de voorwaarden:

De Europese Commissie moedigt de lidstaten aan om ook de familieleden, zoals hierboven omschreven, van deze categorie (staatlozen en derdelanders met onbeperkt verblijfsrecht in Oekraïne die niet op veilige en duurzame wijze kunnen terugkeren) in aanmerking te nemen voor tijdelijke bescherming. Maar dat heeft België voor zover wij weten niet beslist.

Als derdelanders niet kunnen terugkeren naar hun land van herkomst omwille van een risico op vervolging of ernstige schade (bv. gewapend conflict), kunnen zij ook steeds internationale bescherming vragen.

Val je buiten het toepassingsgebied maar ben je een familielid van iemand die wel tijdelijke bescherming kreeg in België? Lees dan meer over de mogelijkheden tot gezinshereniging voor familieleden van tijdelijk beschermden.

Nee, in dat geval moet je eerst afstand doen van je tijdelijke bescherming in de andere lidstaat.

Dit volgt uit het Uitvoeringsbesluit van 15 juli 2025. Daarin stelt de Raad in overweging 4 dat lidstaten verzoeken om een verblijfsvergunning als tijdelijk beschermde moeten afwijzen wanneer duidelijk is dat de betrokken persoon als tijdelijke bescherming heeft in een andere lidstaat. DVZ bevestigt dat zij dit ook zo toepassen vanaf 27 augustus 2025.

DVZ bevestigde ons wel dat je wel afstand kan doen van de tijdelijke bescherming in de andere lidstaat om toch in aanmerking te komen voor het statuut in België. Je moet dan officiële documenten voorleggen die bewijzen dat je afstand hebt gedaan van de tijdelijke bescherming én dat de tijdelijke bescherming bijgevolg werd ingetrokken/beëindigd. Het volstaat niet om een document voor te leggen dat enkel een vertrek naar het buitenland attesteert of waaruit enkel blijkt dat een aanvraag tot afstand werd ingediend maar niet dat deze werd aanvaard en behandeld door de bevoegde autoriteiten.

Je recht op tijdelijke bescherming wordt wel opnieuw beoordeeld. Dat je het statuut in een andere lidstaat kreeg, betekent niet automatisch dat je het ook in België krijgt. Lidstaten kunnen ervoor kiezen het toepassingsgebied ruimer toe te passen.

Je kan wel slechts in één lidstaat tegelijk tijdelijke bescherming en de bijhorende sociale rechten genieten.

Kritische bedenking: het lijkt problematisch dat de Raad een nieuwe weigeringsgrond invoert in een overweging. Bovendien is het onduidelijk hoe dit verenigbaar is met de niet-toepassing van artikel 11 van de Tijdelijke beschermingsrichtlijn  en de interpretatie die tot vóór dit Uitvoeringsbesluit werd gevolgd, zoals ook blijkt uit communicaties van de Europese Commissie, de oprichting van het uitwisselingsplatform om dubbele registraties te vermijden en de praktijk om tijdelijke bescherming in de eerste lidstaat stop te zetten wanneer tijdelijke bescherming in een tweede lidstaat werd verkregen.

DVZ heeft aangegeven de tijdelijke bescherming te weigeren aan personen die gemachtigd zijn tot een verblijf (op een andere grond dan tijdelijke bescherming) in een andere lidstaat van de Europese Unie die verplicht is om de tijdelijke bescherming toe te passen. Zij baseren zich daarvoor op artikel 57/30, § 2, eerste lid, 2° Vw. Zo kan het bv. zijn dat de DVZ de tijdelijke bescherming weigert aan iemand die in het bezit is van een visum D in het kader van werk in een andere lidstaat.

Er is echter discussie in de rechtspraak over de interpretatie van dit artikel. Lees meer in dit nieuwsbericht.

Documenten

Welke documenten je moet voorleggen is afhankelijk van de categorie waaronder je valt. Voor iedere categorie is het belangrijk dat je aantoont dat je in Oekraïne verbleef op of kort voor 24 februari 2022.

Een bewijs van nationaliteit voorzien van een foto: bijvoorbeeld een biometrisch paspoort, nationale identiteitskaart, paspoort... 

Je moet twee dingen bewijzen:

  1. Je identiteit. Dit doe je door een identiteitsbewijs met foto. Bijvoorbeeld een vluchtelingenpaspoort, biometrisch paspoort, verblijfskaart, identiteitskaart, rijbewijs...
  2. Je statuut in Oekraïne.

Naargelang welk familielid je bent moet je twee of drie dingen bewijzen:

  1. Je identiteit: dit doe je door een identiteitsbewijs met foto. Bijvoorbeeld een vluchtelingenpaspoort, biometrisch paspoort, verblijfskaart, identiteitskaart, rijbewijs...
  2. Een bewijs van de familieband. Dit kan bijvoorbeeld met een huwelijksakte, geboorteakte... Het moet gaan om de originele akte. Deze documenten moeten in principe vergezeld zijn van een apostille. Voor een huwelijk dient bovendien aangetoond te worden dat het huwelijk nog steeds stand houdt.
  3. Voor "andere naaste familieleden": het bewijs van samenwoonst en ten laste zijn.

Heb je zelf geen recht op tijdelijke bescherming maar wel op gezinshereniging? Bekijk dan de documenten die nodig zijn voor een gezinshereniging met een persoon met tijdelijke bescherming.

Je moet drie dingen bewijzen:

  1. Je identiteit: dit doe je door een identiteitsbewijs met foto. Bijvoorbeeld een vluchtelingenpaspoort, biometrisch paspoort, verblijfskaart, identiteitskaart, rijbewijs...
  2. Je onbeperkt verblijfsrecht in Oekraïne.
  3. Dat je niet in veilige en duurzame omstandigheden kan terugkeren naar je land van herkomst.

De Europese Commissie heeft op 21 maart 2022 aanbevolen dat ook documenten waarvan de geldigheidsdatum verstreken is door de lidstaten aanvaard worden. De aanbeveling bevat ook een indicatieve lijst van welke documenten door de lidstaten kunnen aanvaard worden, ongeacht of de geldigheidsdatum is verstreken of niet. Klik op 'Lees verder' om te lezen over welke documenten het gaat: 

  • alle soorten paspoorten (nationale paspoorten, diplomatieke paspoorten, dienstpaspoorten, collectieve paspoorten en surrogaatpaspoorten, inclusief kinderpaspoorten)
  • nationale identiteitskaarten (inclusief tijdelijke en voorlopige)
  • militaire dienstboekjes en dienstkaarten
  • zeemansregistratieboekjes, schippersdienstkaarten en zeemanspaspoorten
  • burgerschapscertificaten
  • andere officiële documenten die het staatsburgerschap vermelden of aangeven.

Modellen van Oekraïense documenten zijn te vinden op Prado.

In 2020 lanceerde de Oekraïense overheid een online platform en app Diia (vertaling: Actie). Hierop kunnen Oekraïense burgers diverse officiële digitale documenten bekomen, waaronder paspoorten en identiteitskaarten, biometrische paspoorten, rijbewijzen, geboortecertificaten, verblijfsvergunningen en COVID-19-certificaten. Oekraïne is geen lid van de Europese Unie en Diia valt daarmee buiten de eIDAS verordening. De documenten zijn daardoor geen officieel erkende identificatiemiddelen. Wel kunnen ze gebruikt worden om de identificatie of een verklaring onder ede te ondersteunen.

Bij gebrek aan of bij twijfel over de authenticiteit van documenten is het aangeraden om zich te wenden tot de diplomatieke vertegenwoordiging van het land van herkomst (Oekraïne of andere). De Oekraïense diplomatieke en consulaire vertegenwoordiging in België werd reeds ingelicht door de DVZ dat er mogelijk burgers om een attestatie zullen komen vragen.

Verder raadt de Europese Commissie aan om personen die geen relevante documenten kunnen voorleggen en/of aangeven nood te hebben aan internationale bescherming en waarbij de lidstaten niet in staat zijn op een andere manier snel te bepalen of de betrokkene in aanmerking komt voor tijdelijke bescherming, door te verwijzen naar de asielprocedure.

Procedure

Voldoe je aan de voorwaarden voor tijdelijke bescherming? Volg dan deze stappen om het statuut te krijgen. Dit kan enkel vanuit België.

Om tijdelijke bescherming te vragen moet je naar het registratiecentrum in de Belliardstraat 68 in Brussel. Je moet je er persoonlijk aanmelden op weekdagen om 8u30. De openingsuren kunnen steeds worden aangepast in functie van het aantal aanvragen. Lees de meest actuele informatie.

In het registratiecentrum registreert de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) je identiteitsgegevens en biometrische gegevens. Biedt een niet-begeleide minderjarige zich aan, dan meldt DVZ deze bij de dienst Voogdij.

Voldoe je klaarblijkelijk aan de voorwaarden voor tijdelijke bescherming? Dan geeft DVZ je onmiddellijk een 'attest tijdelijke bescherming'.

Is meer onderzoek nodig of moeten bijkomende documenten voorgelegd worden, dan geeft DVZ je een 'bewijs van registratie'. Indien nodig word je op een later moment uitgenodigd voor een gehoor of word je naar de ambassade doorverwezen om de nodige documenten te bekomen. Volgt hieruit dat je aan de voorwaarden voldoet, krijg je een attest tijdelijke bescherming. Zo niet, neemt DVZ een negatieve beslissing. Iedere beslissing wordt in principe in persoon betekend in het registratiecentrum (ofwel de dag zelf, ofwel word je uitgenodigd je binnen de drie werkdagen opnieuw aan te bieden).

De registratie van 'derdelanders die een permanent verblijfsrecht hebben in Oekraïne en niet in veilige en duurzame omstandigheden kunnen terugkeren naar hun land van herkomst' verloopt steeds volgens deze uitgebreide registratieprocedure. In het registratiecentrum neemt DVZ een kort interview af. Breng zoveel mogelijk informatie mee die bewijst waarom je niet kan terugkeren. Na het interview krijg je een bewijs van registratie. DVZ zal het dossier beoordelen op basis van alle elementen en een beslissing nemen.

Tegen de beslissing tot weigering of uitsluiting van de tijdelijke beschermingsstatus kan een niet-schorsend beroep aangetekend worden bij de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen. Dit moet binnen de dertig dagen na kennisgeving van de beslissing. Het is dus belangrijk om steeds een schriftelijke weigeringsbeslissing te vragen.

Je kan ook altijd opnieuw tijdelijke bescherming vragen in het registratiecentrum. In de praktijk weigert DVZ een nieuwe beslissing te nemen binnen 30 dagen na een weigeringsbeslissing. Zij verwijzen hiervoor naar de beroepstermijn en geven aan de eventuele beslissing van de RvV te moeten afwachten. Hier is echter geen wettelijke basis voor.

Met het attest tijdelijke bescherming ga je naar de gemeente van je effectieve verblijfplaats en vraag je je inschrijving in het vreemdelingenregister.

In afwachting van de woonstcontrole en de afgifte van de A kaart krijg je een bijlage 15 die 45 dagen geldig is. De gemeente kan ook een digitale bijlage 15 afleveren, op voorwaarde dat deze een foto van jou en de handtekening van de gemeenteambtenaar bevat.

Uitzonderlijk moet de gemeente eerst contact opnemen met DVZ om je verblijfsrecht te controleren. Pas na een positieve controle krijg je een bijlage 15. Het gaat om deze gevallen:

  • Je hebt nog een A kaart die geldig is tot 04-03-2023, 04-03-2024 of 04-03-2025
  • Je vraagt een herinschrijving na een "afvoering van ambtswege", "afvoering naar het buitenland" of "afvoering: verlies van verblijfsrecht"

Vanaf 20-08-2024 moet deze controle niet meer gebeuren wanneer je je voor de eerste keer aanbiedt bij de gemeente met een attest tijdelijke bescherming dat ouder is dan 3 maanden.
 

Voordat je wordt ingeschreven in het vreemdelingenregister en een verblijfskaart A krijgt, voert de gemeente een woonstcontrole uit.

De woonstcontrole zal in het geval van een verblijf bij een particulier voor een periode korter dan een maand niet altijd haalbaar zijn. In dat geval kan je toch worden ingeschreven op het adres van het gastgezin, op basis van het attest van tijdelijke bescherming.

Verhuis je? Het is belangrijk om deze adreswijziging door te geven aan de gemeente gedurende je hele verblijf in België. Doe je dit niet, dan wordt officiële post naar je oude adres gestuurd en wordt dit beschouwd als ontvangen en gelezen. Dit kan vervelende gevolgen hebben. Ook kan je geschrapt worden uit het rijksregister als blijkt dat je niet meer op je aangegeven adres woont, waardoor je ook je verblijfrecht verliest.

Na een positieve woonstcontrole schrijft de gemeente je in in het vreemdelingenregister (IT 210) op datum van je aanvraag tot inschrijving in de gemeente.

Deze inschrijving is een subjectief recht dat van de overheid kan worden geëist, zodra aan de wettelijke voorwaarden is voldaan. De gemeente is dus verplicht een op haar grondgebied aanwezige persoon (minstens voorlopig) in te schrijven, zodra de effectieve hoofdverblijfplaats correct werd vastgesteld. En dit ongeacht het type huisvesting.

Het type huisvesting heeft wel een impact op het type inschrijving door de gemeente. Klik op 'Lees verder' om te lezen welk type inschrijving hort bij welk type huisvesting .

  • Bij een particulier of andere accommodatie waar inschrijving op basis van de regelgeving mogelijk is: gewone inschrijving
  • Bevind je je in een woning waar permanente bewoning niet is toegelaten om redenen van veiligheid, gezondheid, urbanisme of ruimtelijke ordening? Dan moet de gemeente een voorlopige inschrijving doen.
  • Bevind je je voor een zeer korte periode in een transit- of noodwoning (noodopvang) en is een normale inschrijving niet mogelijk? Dan kunnen de gemeente en het OCMW uitzonderlijk overeenkomen je een OCMW-referentieadres toe te kennen. Dit wordt bevestigd in de omzendbrief van 30 november 2022. Dit is een bijzondere vorm van sociale bijstand, waardoor de bevoegdheidsregels van toepassing zijn. In het geval van een dakloze, is het bevoegde OCMW in principe dit van de gemeente waar de dakloze op datum van zijn steunaanvraag feitelijk verblijft.


Een Omzendbrief van 1 maart 2023 verduidelijkt de inschrijving in het rijksregister en te codes die daarbij moeten worden gebruikt. De omzendbrief verwijst naar de herinnering van 30 november 2022 voor de algemene principes van inschrijving. Deze herinnering blijft dus van toepassing. De omzendbrief van 1 maart 2023 voorziet dat tijdelijk beschermden niet meer worden ingeschreven in de gemeente (in IT001, IT020 en IT141) op datum van het attest van tijdelijke bescherming. De gemeente schrijft hen voortaan in op datum van hun aanvraag tot inschrijving in de gemeente, na een positieve woonstcontrole.

Het statuut tijdelijke bescherming en de specifieke huisvestingsituatie leidde tot het aanmaken of activeren van enkele bijzondere codes in het rijksregister. Klik op 'Lees verder' voor meer informatie over deze codes.

  • In IT 141 (die informatie over de gezinssamenstelling bevat): code wonen (LOG) 06 'tijdelijke bescherming'. Zo kan het onderscheid worden gemaakt tussen het gastgezin en de tijdelijk beschermden die bij hen worden opgevangen. De tijdelijk beschermden staan als apart huishouden ingeschreven.
    • Opgelet: niet-begeleide minderjarige vreemdelingen uit Oekraïne die helemaal alleen in België toekomen, worden meestal in pleeggezinnen geplaatst. In dit geval moet geen gebruik gemaakt worden van deze code (LOG) 06. Geplaatste minderjarigen maken wel deel uit van het pleeggezin.
  • In IT 202(die informatie over de reden van het verblijf bevat): code 2.3.0 'Tijdelijke bescherming'. Dit maakt het voor de gemeenten mogelijk een verblijfskaart A af te geven aan de personen die de tijdelijke bescherming genieten. Deze code wordt geregistreerd op de datum van het attest tijdelijke bescherming.
  • In IT 205 (die de categorie weergeeft waarin een persoon zich bevindt op het tijdstip van inschrijving): code 3 'Ontheemden'
  • In IT 120: mogelijkheid om de burgerlijke staat 'op verklaring' te registreren. Lees hierover meer in de Instructies over IT 120. De wijze van registratie van de burgerlijke staat bepaalt ook onder welke code personen in IT 141 worden geregistreerd (code “12-niet verwant” registreren in IT141 bij invoering van IT 120/96).

 

De gemeente zal een verblijfskaart afleveren. Vanaf 5 januari 2026 is deze A kaart geldig tot en met 4 maart 2027. Dit is de duurtijd van het statuut voor iedere tijdelijke beschermde, ongeacht wanneer je het statuut tijdelijke bescherming hebt gekregen. 

Heb je een A kaart die verloopt op 4 maart 2026?

  • Meld je vanaf 5 januari 2026 bij de gemeente voor de hernieuwing van je A kaart. Je vraagt best zo snel mogelijk de hernieuwing van je A kaart zodat je een geldig verblijfsdocument hebt. Zo voorkom je ook dat de gemeente je ambtshalve schrapt.
  • De nieuwe kaart zal geldig zijn tot en met 4 maart 2027.
  • Indien de vernieuwde kaart niet voor 4 maart 2026 kan worden afgeleverd, kan de gemeente een bijlage 15 opmaken.
  • Werd je uit de registers afgevoerd van ambtswege/naar het buitenland of wegens verlies van verblijfsrecht? Of heb je een vervallen A kaart met geldigheid tot 4-03-2023, 4-03-2024 of 4-03-2025? In al deze gevallen moet de gemeente nagaan of je nog wel tijdelijke bescherming geniet in België voordat je een nieuwe A kaart krijgt. De gemeente neemt hiervoor contact op met DVZ (Cel Opvolging Tijdelijke Bescherming) voor instructies over de hernieuwing van de A kaart. Geniet je geen tijdelijke bescherming meer in België, dan zal de gemeente je doorverwijzen naar het registratiecentrum voor een nieuwe aanvraag.

Dit staat in een instructie die DVZ op 26 november 2025 gaf aan de gemeenten over de verlenging van de A kaart voor tijdelijk beschermden.

Veelgestelde vragen over tijdelijke bescherming

Je hebt altijd het recht om internationale bescherming te vragen, ook al heb je de tijdelijke beschermingsstatus of wordt deze ondertussen beëindigd(artikel 50 Vw en 17 Richtlijn 2001/55). Het onderzoek van je verzoek om internationale bescherming wordt wel opgeschort totdat de regeling rond tijdelijke bescherming beëindigd wordt (artikel 51/9 Vw).

Als je tijdelijke bescherming hebt in een eerste lidstaat, kan je 90 dagen binnen een periode van 180 dagen naar een andere lidstaat reizen om daar verblijfsrecht te vragen. Deze tweede lidstaat kan jou echter tijdelijke bescherming weigeren, als je dit statuut al hebt in de eerste lidstaat. Dit volgt uit het Uitvoeringsbesluit van 15 juli 2025. Daarin stelt de Raad in overweging 4 dat lidstaten verzoeken om een verblijfsvergunning als tijdelijk beschermde moeten afwijzen wanneer duidelijk is dat de betrokken persoon als tijdelijke bescherming heeft in een andere lidstaat. DVZ bevestigt dat zij dit ook zo toepassen vanaf 27 augustus 2025. We vingen ook al signalen op uit verschillende andere lidstaten dat zij deze nieuwe weigeringsgrond toepassen.

DVZ bevestigde ons wel dat je wel afstand kan doen van de tijdelijke bescherming in de andere lidstaat om toch in aanmerking te komen voor het statuut in België. Je moet dan officiële documenten voorleggen die bewijzen dat je afstand hebt gedaan van de tijdelijke bescherming én dat de tijdelijke bescherming bijgevolg werd ingetrokken/beëindigd. Het volstaat niet om een document voor te leggen dat enkel een vertrek naar het buitenland attesteert of waaruit enkel blijkt dat een aanvraag tot afstand werd ingediend maar niet dat deze werd aanvaard en behandeld door de bevoegde autoriteiten. Het is onduidelijk hoe andere lidstaten dit toepassen. 

Je recht op tijdelijke bescherming wordt wel opnieuw beoordeeld. Dat je het statuut in een andere lidstaat kreeg, betekent niet automatisch dat je het ook in België krijgt. Lidstaten kunnen ervoor kiezen het toepassingsgebied ruimer toe te passen.

Je kan wel slechts in één lidstaat tegelijk tijdelijke bescherming en de bijhorende sociale rechten genieten.

Tot juli 2025 werd aangenomen dat als je het statuut van tijdelijke bescherming had verkregen in België, je naar een andere EU-lidstaat mocht verhuizen en daar tijdelijke bescherming mocht aanvragen. Dit betekende dit dat je tijdelijke bescherming en de bijhorende rechten stopgezet werden in België wanneer je in een andere lidstaat tijdelijke bescherming kreeg. In principe werd je A kaart in België ingetrokken.

Kritische bedenking: het lijkt problematisch dat de Raad een nieuwe weigeringsgrond invoert in een overweging. Bovendien is het onduidelijk hoe dit verenigbaar is met de niet-toepassing van artikel 11 van de tijdelijke beschermingsrichtlijn 2001/55/EG en de interpretatie die tot vóór dit Uitvoeringsbesluit werd gevolgd, zoals ook blijkt uit communicaties van de Europese Commissie, de oprichting van het uitwisselingsplatform om dubbele registraties te vermijden en de praktijk om tijdelijke bescherming in de eerste lidstaat stop te zetten wanneer tijdelijke bescherming in een tweede lidstaat werd verkregen.

Ja. De regelgeving over tijdelijke bescherming voorziet geen verbod op afwezigheid of terugkeer naar je herkomstland. Een tijdelijke terugkeer naar Oekraïne heeft dus geen invloed op je verblijfsrecht in België, tenminste als de gewone regels voor afwezigheid en recht op terugkeer gerespecteerd worden.

Lees meer over reizen als tijdelijk beschermde binnen en buiten de Schengenzone.
 

Meer info

Wetgeving 

Omzendbrieven en instructies

Documenten

Extern

Verwante thema's

Verwant nieuws

Bekijk alle nieuws over

Verwante vormingen

Bekijk alle vormingen