Moderniseringstraject attest van immatriculatie

Sinds enige tijd werkte DVZ samen met andere diensten aan de modernisering van het attest van immatriculatie. Het doel hiervan is de procedures voor het aanvragen en beheren van het attest te actualiseren en vereenvoudigen waardoor ze overeenstemmen met de procedures voor elektronische verblijfsdocumenten. De ingebruikname van het nieuwe model liep echter vertraging op. Het koninklijk besluit van 24 juni 2026 voert definitief het nieuwe model in. 

Dit model neemt de vorm aan van een paspoorttype: een beveiligd boekje met 12 pagina's. Het boekje kan vreemdelingen verkeerdelijk de indruk geven een paspoort te krijgen, maar het blijft een attest van immatriculatie met dezelfde voorwaarden en rechten eraan gekoppeld. 

Het meertalige document maakt dat er geen verschillende versies meer zullen zijn in het Frans, Nederlands of Duits. De verspreiding gebeurt gradueel vanaf 28 september 2026.

Alhoewel het koninklijk besluit dat het nieuwe model introduceerde initieel een inwerkingtreding voorzag op 31-12-2026, meldde het ook de mogelijkheid van een vervroegde inwerkingstelling na een ministerieel besluit. Met het ministerieel besluit van 21 augustus 2026 blijkt dat dit ook het geval zal zijn: vanaf 28-9-2026 zouden de eerste nieuwe exemplaren in omloop gebracht worden. Gemeenten die nog gebruik maken van het oude model of voorlopige model, mogen deze gebruiken tot 26 september 2026.

De invoering van het attest van immatriculatie in oranje 'paspoortformaat' leidt dus niet tot een grootschalige vervanging van de 'oranje kaarten' en de tijdelijke/ voorlopige attesten van immatriculatie. Deze blijven geldig tot hun vervaldatum en kunnen worden verlengd indien dit fysiek nog mogelijk is. De minister kan volgens het KB op een later te bepalen datum alsnog besluiten tot een grootschalige vervanging. Vanaf 28 september 2026 krijgen hierdoor vreemdelingen pas het nieuwe 'oranje boekje' wanneer ze:

• voor het eerst een attest van immatriculatie ontvangen
•  of recht hebben op een verlenging van hun attest van immatriculatie maar er geen vrije ruimte meer is voor het aanbrengen van de verlenging
• of door meerdere verblijfsaanvragen recht krijgen op een 'gunstiger' attest van immatriculatie.

Het nieuwe attest van immatriculatie is geen elektronisch document. Het bevat dus ook nu nog alleen gegevens die met het blote oog leesbaar zijn in dit boekje van het type 'paspoort'.

In tegenstelling tot het oude en voorlopige model van het attest van immatriculatie, bevat dit nieuwe model wel de reden van afgifte. De gemeente zal de reden ervan aanduiden. Daarbovenop zal er in het geval van een verzoek om internationale bescherming ook de datum van indiening aan toegevoegd worden zoals die blijkt uit de IT 206 van het rijksregister. Het toevoegen van de datum van indiening van de verblijfsaanvraag is niet voorzien voor de overige mogelijke verblijfsredenen. Indien de vreemdeling reeds meerdere verzoeken om internationale bescherming heeft ingediend, moet de datum van het meest recente verzoek om internationale bescherming vermeld worden. 

Met de invoering van het nieuwe model van het attest van immatriculatie is er nu ook een centraal register voor attesten van immatriculatie opgezet ('Register van attesten van immatriculatie').

Na de plaatsing van de bestelling door de gemeente bij Zetes (de leverancier), zou het nieuwe attest van immatriculatie binnen drie weken na aanvraag beschikbaar zijn bij de gemeente. In tegenstelling tot de elektronische vreemdelingenkaarten bestaat er geen spoedprocedure om een snellere afgifte te bekomen. 

Aangezien het geen elektronisch document is, ontvangt de vreemdeling vanuit Zetes geen brief (met een activeringscode) om te informeren dat het klaarligt. De gemeente zal dus de vreemdeling zelf moeten verwittigen het document te komen ophalen op een manier die ze zelf bepaalt: e-mail, post, telefonisch, enz.
Als de vreemdeling zich na vijftien dagen niet heeft gemeld, kan de gemeente een herinnering sturen. Indien ook hierop niet wordt ingegaan vraagt DVZ een onderzoek in te stellen naar de verblijfplaats met het oog op een mogelijke ambtshalve schrapping. 

De prijs van het nieuwe model attest van immatriculatie wordt ook niet langer vastgesteld door de Dienst Vreemdelingenzaken, maar door de minister van Binnenlandse Zaken. Elk jaar op 1 januari wordt deze prijs herzien op basis van de indexering en worden de geïndexeerde bedragen via een circulaire aan de gemeenten meegedeeld. Met het ministerieel besluit van 21 augustus 2026 is de kostprijs voor dit jaar vastgelegd op 11 euro.

De gemeente mag dit basisbedrag ook nog verhogen met een gemeentelijke retributie voor verblijfsdocumenten. Deze mag wel nooit hoger zijn dan de retributie die ook Belgen betalen voor het afleveren van identiteitskaarten.