Nieuwe praktijk bij kort verblijf na lang verblijf

Het is mogelijk dat een derdelander met een tijdelijke verblijfstitel van meer dan 3 maanden op het einde van dat verblijf nog beschikt over een recht op een kort verblijf van 90 dagen. Dit kan enkel als deze een nationaliteit heeft met vrijstelling van visumplicht, of een visum heeft dat nog steeds geldig is. In de praktijk wordt dit kort verblijf bijvoorbeeld door derdelanders met een studentenverblijf gebruikt voor het afhandelen van praktische zaken of voor een toeristische trip.

Tot voor de inwerkingtreding van het Entry Exit Systeem (EES), kon de student dit kort verblijf aangeven bij de gemeente, en gaf de gemeente daarop een ‘aankomstverklaring’ (bijlage 3) af.

Vanaf de inwerkingtreding van het EES op 10 april 2026, hanteert de DVZ hiervoor een nieuwe procedure. De student moet voor het einde van het lang verblijf een aanvraag tot kort verblijf indienen bij de gemeente en de gemeente moet deze aanvraag doorsturen naar DVZ. DVZ nodigt dan de student uit bij de dienst in Brussel, om daar de nodige biometrie af te nemen om een registratie te doen in EES.

Als het niet mogelijk is om tijdig de aanvraag in te dienen of tijdig een beslissing te verkrijgen van DVZ, is het juridisch mogelijk om pas bij uitreis de EES-registratie te laten doen. 

De EES Verordening (EU) 2017/2226 en de wet leggen geen verplichting op om de EES-registratie onmiddellijk aan te vragen vanaf het einde van de verblijfstitel. Artikel 14, lid 8 van de EES-Verordening geeft een vreemdeling in dit geval de mogelijkheid om de aanmaak van een persoonlijk dossier te vragen bij DVZ. Alleen vanaf de grensoverschrijding is er sprake van een verplichting. Het is dus ook mogelijk om bij de uitreis te vragen dat het EES dossier wordt aangemaakt en dat dan de data worden geregistreerd.

In de Belgische wetgeving is voorzien dat iemand die geen EES dossier heeft, in principe vermoed wordt in onwettig verblijf te zijn, maar die bepaling is niet van toepassing, omdat een student in dit geval niet onder het toepassingsgebied valt van de EES Verordening 2017/2226. Enkel artikel 6/1, § 2, Vw is van toepassing, en die paragraaf bepaalt dat de student, in bijzondere omstandigheden, 'kan verzoeken om een persoonlijk dossier in het EES aan te leggen en de inreis-uitreisnotitie te maken.'

In praktijk is het dus ook mogelijk dat een student op grond van de visumvrijstelling of het visum wettig in het land blijft, en pas bij het verlaten van het land de EES-registratie vraagt. Hierbij moet aan de student wel duidelijk gezegd worden dat het vertrek een gevoelige vertraging kan oplopen, vanwege de registratie.

In Nederland is deze manier van werken ook de officiële regeling: 'Doet u geen online verzoek voor registratie in het EES? Dan wordt u alsnog geregistreerd bij uitreis uit het Schengengebied. De registratie aan de grens kost extra tijd.' (Website IND).

In België is de registratie bij uitreis niet expliciet voorzien. Die situatie leidt tot enkele praktische eigenaardigheden:

Een student die op de vervaldag van de verblijfstitel naar een land buiten het Schengengebied reist (bijvoorbeeld het Verenigd Koninkrijk), en een dag later België weer binnenkomt, zal aan de grens een EES-registratie krijgen, en nog kunnen genieten van een kort verblijf van 90 dagen, met recht op afgifte van een bijlage 3 door de gemeente.

Een student die zonder melding bij de gemeente na een lang verblijf nog een kort verblijf had met visumvrijstelling of op grond van een geldig visum, en daarna via een Nederlandse luchthaven het Schengengebied verlaat, zal daar in het EES geregistreerd worden, met gewone geldige uitreis.

Een student die daarentegen na een lang verblijf nog een kort verblijf had met visumvrijstelling of op grond van een geldig visum, en dan via België het Schengengebied verlaat, zal daar een EES-registratie verkrijgen. Maar, het is niet duidelijk of de grenspolitie een geldige uitreis zal registreren. Mogelijk wordt in EES een aantekening van ‘overstay’ geregistreerd. Tegen die melding van overstay kan dan binnen tien dagen een beroep ingediend worden bij de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen, maar vanuit het buitenland is dat uiteraard niet evident.

We hebben aan de Grenspolitie en aan de Dienst Vreemdelingenzaken gevraagd of de student in dat geval het wettig kort verblijf mag aantonen (met bewijs van visumvrijstelling of geldig visum), om die melding van overstay te vermijden. Zodra we meer informatie verkrijgen, zullen we deze toevoegen.