Bijzondere procedures internationale bescherming

Heb je al bescherming in een derde land dan geldt het weerlegbaar vermoeden dat je geen behoefte hebt aan internationale bescherming.

Een derde land kan beschouwd worden als ‘eerste land van asiel’ wanneer je daar reële en daadwerkelijke bescherming geniet, d.w.z.:

• als erkend vluchteling of een gelijkwaardig statuut met respect voor het non-refoulementbeginsel
• de geboden bescherming is actueel en toereikend
• je wordt opnieuw tot het grondgebied van dat land toegelaten

Bij de beoordeling van het ‘eerste land van asiel’ houdt het CGVS rekening met de algemene toestand en je persoonlijke situatie.

Het vermoeden dat je geen bescherming hoeft omdat je al bescherming hebt in een derde land kan je weerleggen door aan te tonen dat:

• Je niet langer beroep kan doen op reële bescherming.
• Je niet opnieuw tot het grondgebied van dat land wordt toegelaten.

Wanneer je verzoek niet-ontvankelijk wordt verklaard omdat het begrip ‘eerste land van asiel’ wordt toegepast geeft het CGVS je een document mee waarin de autoriteiten van dat land, in de taal van het land, worden geïnformeerd dat jouw verzoek niet inhoudelijk werd behandeld.

Als het derde land je niet opnieuw toelaat tot zijn grondgebied of niet binnen de gestelde termijn antwoord, krijg je toegang tot de procedure ten gronde.

Een ‘veilig derde land’ is een land:

• dat door de Europese Unie of door België is aangewezen als ‘veilig derde land’ of
• waar je overeenkomstig volgende beginselen zal worden behandeld:
  • het leven en de vrijheid worden niet bedreigd om redenen van ras, religie, nationaliteit, lidmaatschap van een bepaalde sociale groep of politieke overtuiging;
  • er bestaat geen risico op ernstige schade
  • het non-refoulementbeginsel wordt er gerespecteerd en het verbod op verwijdering naar een land met risico op foltering en andere wrede, onmenselijke of vernederende behandeling of straffen wordt nageleefd
  • er de mogelijkheid bestaat om ‘doeltreffende bescherming ‘aan te vragen:

Het derde land waarborgt een ‘doeltreffende bescherming’ als je er de vluchtelingenstatus kan vragen volgens de Conventie van Genève. Is de Conventie van Genève niet van toepassing dan: 

• moet je de toestemming hebben van het derde land om er te mogen blijven.
• je hebt toegang tot toereikende bestaansmiddelen voor een adequate levenstandaard 
• je hebt toegang tot gezondheidszorg en essentiële behandeling van ziekten
• je hebt toegang tot basisonderwijs 
• je krijgt doeltreffende bescherming totdat er een duurzame oplossing wordt gevonden

Bij de aanwijzing van een derde land als ‘veilig derde land’ kunnen er uitzonderingen worden gemaakt voor specifieke delen van het grondgebied of voor bepaalde categorieën personen.

APR voorziet ook in de mogelijkheid voor Europa om een lijst van veilige derde landen op te stellen. Daarnaast kan ook België voorzien in een lijst van andere (dan de landen die voorkomen op de Europese lijst) veilige derde landen. Tot op heden is er geen Europese lijst noch een Belgische lijst van veilige derde landen. 

Als het ‘veilig derde land’ aan deze voorwaarden voldoet mag jij aan dat land worden overgedragen indien:

• je een zodanige band hebt met dat land dat het voor jou redelijk is om ernaar terug te gaan 
• je door het derde land bent gereisd
• de Europese Unie of België een overeenkomst heeft gesloten met dat land om je VIB daar te behandelen. Voor niet-begeleide minderjarigen (NBMV) kan deze categorie niet worden toegepast.

Dat een land wordt beoordeeld als ‘veilig derde land’ is een weerlegbaar vermoeden, waardoor je elementen kan aanbrengen om aan te tonen dat het begrip ‘veilig derde land’ niet op jou van toepassing is.

Wanneer je VIB door de toepassing van he begrip ‘veilig derde land’ niet-ontvankelijk wordt verklaard geeft het CGVS je een document mee waarin de autoriteiten van dat land, in de taal van het land, worden geïnformeerd dat jouw verzoek niet inhoudelijk werd behandeld.

Als het betrokken land je niet (opnieuw) toelaat tot zijn grondgebied krijg je toegang tot de procedure ten gronde. 

Heb je al een beschermingsstatus (erkend vluchteling of subsidiaire bescherming) in een andere EU-lidstaat (ook M-status genoemd) dan kan je in principe geen bescherming meer krijgen in België.

Er geldt een weerlegbaar vermoeden dat je geen nood meer hebt aan bescherming. Het CGVS verklaart deze verzoeken doorgaans niet-ontvankelijk, omdat alle EU-lidstaten zijn gebonden door het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) en het EU-acquis. Hiertoe behoort het gemeenschappelijk Europees asielsysteem, dat zowel de fundamentele als de sociale rechten van erkende vluchtelingen en subsidiaire beschermde, zoals het non-refoulementbeginsel, waarborgt.

In de ontvankelijkheidsfase is het CGVS bij de M-statussen niet verplicht om je te horen.

In uitzonderlijke gevallen wordt je verzoek door het CGVS ten gronde onderzocht:

• je kan aantonen dat je je niet meer op je beschermingsstatus kan beroepen 
• je wel nog een beroep kan doen op de beschermingsstatus maar dat deze niet meer effectief is. Het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ) zegt in haar arrest Ibrahim van 19 maart 2019, C-297/17 dat: een terugkeer niet mag neerkomen op een situatie van zeer verregaande materiële deprivatie waardoor je als beschermde persoon niet in staat bent om te voorzien in ‘de meest elementaire behoeften, zoals eten, zich wassen en beschikken over woonruimte, en negatieve gevolgen zou hebben voor zijn fysieke of mentale gezondheid of hem in een toestand van achterstelling zou brengen die onverenigbaar is met de menselijke waardigheid’

Sinds de wetswijziging van 14 juli 2025 beschouwen de Belgische instanties een verzoek om internationale bescherming na een M-status als een ‘volgend verzoek’(art. 50, § 5 Vw.). 

In de procedureverordening (APR) wordt niet expliciet gezegd of het over een definitieve positieve of definitieve negatieve beslissing gaat. Het Grondwettelijk Hof (GwH) heeft hierover een prejudiciële vraag gesteld aan het Hof van Justitie (HvJ). Het HvJ sprak zich al eerder uit over een definitieve beslissing in een andere lidstaat maar toen ging het over een definitieve negatieve beslissen.

Ben je een Unieburger, dan geldt er een weerlegbaar vermoeden dat je geen nood hebt aan bescherming. Het CGVS beroept zich hier op het feit dat alle EU-lidstaten gebonden zijn aan het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en het EU-acquis. Je kan dit vermoeden weerleggen door elementen naar voor te brengen waaruit blijkt dat je ten opzichte van jouw EU land een gegronde vrees voor vervolging hebt of een reëel risico op ernstige schade loopt. 

Er geldt volgens de Verblijfswet een vermoeden dat begeleide minderjarigen dezelfde procedure volgen als hun ouders, ook als ze meerderjarig worden tijdens deze procedure. De beslissing die voor de ouder genomen wordt, geldt ook voor de minderjarige.

Maar een begeleide minderjarige kan ook een eigen verzoek om internationale bescherming doen. Dit verzoek zal enkel ontvankelijk zijn als:

• de ouders reeds een verzoek om internationale bescherming hebben ingediend dat het voorwerp uitmaakt van een definitieve beslissing
• de minderjarige verzoeker nadien een eigen verzoek indient
• de minderjarige eigen feiten aanhaalt
• deze persoonlijke motieven een apart verzoek rechtvaardigen

In het geval van een eigen verzoek wordt steeds een volwaardig persoonlijk onderhoud gehouden, op voorwaarde dat de minderjarige voldoende onderscheidingsvermogen heeft. Er wordt rekening gehouden met de leeftijd, maturiteit en kwetsbaarheid van de minderjarige.

Als je in België een VIB doet nadat je een definitieve beslissing kreeg, in België of in een ander lidstaat, word je VIB als een ‘volgend verzoek’ beschouwd.

Het begrip ‘definitieve beslissing’ omvat ook beslissingen tot niet-ontvankelijkheid en expliciete en impliciete intrekkingen.

In de procedureverordening wordt niet expliciet gezegd of het over een definitieve positieve of definitieve negatieve beslissing gaat. Het Grondwettelijk Hof (GwH) heeft hierover een prejudiciële vraag gesteld aan het Hof van Justitie (HvJ). Het HvJ sprak zich al eerder uit over een definitieve beslissing in een andere lidstaat maar toen ging het over een definitieve negatieve beslissen.

Als je een begeleide minderjarige bent, kan je volgens APR in eigen naam een verzoek indienen als je overeenkomstig het recht van de lidstaat waar je je verzoek doet, handelingsbekwaam bent. Volgens de Belgische wetgever ben je handelingsbekwaam om een VIB in te dienen als je meerderjarig bent. Dus als minderjarige kan je in België geen verzoek indienen in eigen naam. Jouw wettelijke vertegenwoordiger moet dat dan voor jou doen.   

Een verzoek ingediend door een ouder/wettelijke vertegenwoordiger voor een begeleide minderjarige, na het eigen verzoek van die ouder/wettelijke vertegenwoordiger, is een volgend verzoek. 

Om een ‘volgend verzoek’ te kunnen indienen moet je beschikken over nieuwe elementen of nieuwe feiten ten opzichte van je eerdere verzoeken. 

De procedure wijkt af van de standaardprocedure.

Lees meer over de procedure bij een volgend verzoek.