RvS Nederland: geen dublinoverdrachten meer van alleenstaande mannelijke asielzoekers naar België
In het kort
In zijn arrest van 23-7-2025 oordeelt de Nederlandse Raad van State (RvS) dat het interstatelijk vertrouwensbeginsel niet langer kan worden toegepast bij asielaanvragen van alleenstaande niet-kwetsbare mannen. Wegens structurele tekortkomingen in de opvangvoorziening in België kan Nederland deze personen niet langer overdragen aan België op basis van de Dublin-procedure.
Structurele tekortkomingen in de opvangvoorziening
Bij de bepaling of er sprake is van structurele tekortkomingen in de opvangvoorziening, maakt de RvS gebruik van het toetsingskader uiteengezet in het arrest Jawo van het Hof van Justitie. Hierin wordt uiteengezet dat de tekortkomingen een hoge drempel van zwaarwegendheid moeten bereiken. Dit is het geval wanneer de autoriteiten van een lidstaat onverschillig blijven en dit ertoe leidt dat een persoon, volledig afhankelijk van overheidssteun, buiten zijn eigen wil en keuzes om in een situatie van extreme materiële ontbering terechtkomt die niet verenigbaar is met de menselijke waardigheid.
Hoewel de cijfers over de werkelijke opvangcapaciteit in België, met inbegrip van noodopvang en daklozenopvang, enigszins kunnen schommelen, blijkt duidelijk dat de Belgische autoriteiten geen nieuwe opvangplaatsen hebben geopend en dat er geen perspectief is op de toekomstige creatie van extra opvangplekken. Het huidige beleid stuurt zelf aan op een afbouw. Bovendien is het niet duidelijk in hoeverre niet-kwetsbare alleenstaande mannen gebruik kunnen maken van nood- en daklozenopvang. Dit heeft geleid tot de conclusie dat er sprake is van een structurele tekortkoming in de opvangvoorziening.
Structurele tekortkomingen in de rechtsbescherming
Doordat de Belgische Staat de rechterlijke uitspraken niet naleeft en dwangsommen niet betaalt, is er bijgevolg ook sprake van structurele tekortkomingen in de rechtsbescherming. Hierbij wordt verwezen naar de vele veroordelingen van de Belgische Staat en Fedasil.
Houding Belgische autoriteiten duidt op onverschilligheid
De RvS bestempelt de houding van de Belgische autoriteiten als onverschillig, in lijn met de richtsnoeren in het Jawo arrest. Zij wijst erop dat België ervoor kiest om een mogelijke oplossing voor het opvangtekort niet in te zetten, waaronder de mogelijkheid om OCMW-steun toe te kennen en om een spreidingsplan in te voeren. De onverschilligheid blijkt verder uit de weigering van de Belgische autoriteiten om rechterlijke uitspraken uit te voeren en de dwangsommen te betalen.
Geen interstatelijk vertrouwensbeginsel voor niet-kwetsbare alleenstaande man
Bijgevolg concludeert de RvS dat er bij overdracht naar België een reëel risico bestaat dat een alleenstaande niet-kwetsbare man, terechtkomt in een situatie die in strijd is met artikel 4 van het EU-handvest en artikel 3 van het EVRM. Bijgevolg kan het interstatelijk vertrouwensbeginsel - dat het uitgangspunt is voor de overdrachten in het kader van de Dublin verordening - niet meer worden toegepast.
Dit systeemfalen leidt niet enkel tot de onmogelijkheid voor Nederland om deze groep personen over te dragen aan België, maar zorgt er bovendien voor dat er een ernstige afbreuk wordt gedaan aan de goede werking van het Dublinsysteem en de loyale samenwerking tussen lidstaten.