Verblijfssituaties en maatschappelijke dienstverlening

Je kan geen aanspraak maken op maatschappelijke dienstverlening tijdens een legaal kort verblijf. 

De reden hiervoor is dat er geen bevoegd OCMW kan worden aangeduid. Tijdens een kort verblijf heb je je gewoonlijke verblijfplaats niet in België. Een gewoonlijke verblijfplaats veronderstelt een continuïteit van de vestiging en de wil om zich gedurende een bepaalde tijd te vestigen (arbeidsrechtbank Gent 15 april 2005).

In schrijnende situaties of om onherstelbare schade te voorkomen, kennen OCMW's soms wel maatschappelijke dienstverlening toe. Wanneer een verbintenis tot tenlasteneming werd ondertekend, kan het OCMW de kosten van de maatschappelijke dienstverlening wel terugvorderen van je garant.  

Het OCMW mag maatschappelijke dienstverlening niet enkel door het bestaan van een verbintenis tot tenlasteneming weigeren. Het OCMW heeft wel het recht om in eerste instantie te verwijzen naar de garant. Als deze niet wil of kan optreden, kan het OCMW de maatschappelijke dienstverlening die het toekent, terugvorderen van de garant. 

In principe, komen zowel Unieburgers als derdelanders enkel in aanmerking voor medische zorg. Dit betekent dat als uit een sociaal onderzoek blijkt dat je behoeftig bent en geen recht hebt op tussenkomst van een (reis)verzekering of het socialezekerheidsstelsel van je herkomstland, het OCMW kan tussenkomen in de medische en farmaceutische kosten. Op voorwaarde dat een arts een attest dringende medische hulp aflevert.

Begunstigden van het terugtrekkingsakkoord

De POD Maatschappelijke Integratie (POD MI) laat in een bericht van 6 januari 2021 op zijn website weten dat voor de begunstigden van het terugtrekkingsakkoord het recht op maatschappelijke dienstverlening (bijvoorbeeld equivalent leefloon) en maatschappelijke integratie (leefloon) op dezelfde wijze wordt geopend als voor Unieburgers en hun familieleden (zoals voorzien in artikel 23 terugtrekkingsakkoord).

Het betreft de Britten en hun familieleden die vóór 31 december 2020 gebruik hebben gemaakt van hun recht op vrij verkeer in België, alsook bepaalde categorieën van gezinsleden van een Britse onderdaan die zich bij hem of haar voegen in België na 31 december 2020.

De POD MI communiceerde in het voorjaar van 2021 in zijn nieuwsbrief E-cho over de manier waarop de OCMW’s de nieuwe verblijfsdocumenten - afgeleverd sinds 1 januari 2021 aan de begunstigden van het terugtrekkingsakkoord - in aanmerking moeten nemen bij een hulpvraag.

Britten en hun familieleden die buiten het toepassingsgebied van het terugtrekkingsakkoord vallen

Voor Britten en hun familieleden die geen begunstigden zijn van het terugtrekkingsakkoord wordt het recht op maatschappelijke dienstverlening (equivalent leefloon) en maatschappelijke integratie (leefloon) op dezelfde wijze geopend als voor andere derdelanders. Hierbij is het verblijfsstatuut van de hulpvrager bepalend.

Als je een bijlage 49 of een elektronische A kaart hebt op basis van je vergunning om te werken, kan je aanspraak maken op maatschappelijke dienstverlening.

Als je een bijlage 15 of een A kaart hebt op basis van studies, kan je aanspraak maken op maatschappelijke dienstverlening. 

Wat als er een verbintenis tot tenlasteneming werd ondertekend door een garant? Sinds 2021 kan ook het OCMW, naast de Belgische Staat en de student zelf, de garant rechtstreeks aanspreken. 

Een langdurig ingezetene in een andere EU-lidstaat kan via de Belgische diplomatieke post onder bepaalde voorwaarden een machtiging tot verblijf in België bekomen. Met zijn visum type D en een bijlage 15 kan hij aanspraak maken op maatschappelijke dienstverlening. Deze manier van werken komt niet vaak voor, aangezien de derdelander meestal zal doorreizen naar België om hier bij de gemeente een aanvraag in te dienen.

Als je als langdurig ingezetene verblijft in een andere EU-lidstaat, en een tweede verblijf in België aanvraagt vanuit wettig verblijf, krijg je een attest van immatriculatie, tenzij je hier komt in de hoedanigheid van werkzoekende, want dan krijg je een bijlage 3. Volgens de POD Maatschappelijke Integratie kan je geen aanspraak maken op maatschappelijke dienstverlening. Dit is juridische betwistbaar want in principe geeft een Attest van Immatriculatie recht op maatschappelijke dienstverlening. 

Als je een A kaart hebt op basis van het statuut van langdurig ingezetene in een andere EU-lidstaat met een tweede verblijf in België, heb je recht op maatschappelijke dienstverlening.

Als familielid van een derdelander met een beperkt verblijfsrecht dat met een visum gezinshereniging (visum type D) naar België is gekomen heb je recht op maatschappelijke dienstverlening op voorwaarde dat je een geldige bijlage 15 hebt.

Dien je je aanvraag gezinshereniging in België in (al dan niet tijdens wettig verblijf), dan heb je met een bijlage 41bis en een immatriculatieattest recht op maatschappelijke dienstverlening.

Een bijlage 41ter en een bijlage 41quater geeft geen recht op maatschappelijke dienstverlening. 

Als je een A kaart hebt als familielid van een derdelander met een beperkt verblijfsrecht heb je recht op maatschappelijke dienstverlening.

Met een bijlage 14, een bijlage 14quater en een bijlage 35 heb je geen recht op maatschappelijke dienstverlening.

Als je een B kaart hebt als familielid van een derdelander met een beperkt verblijfsrecht heb je recht op maatschappelijke dienstverlening.  

Als familielid van een derdelander met een onbeperkt verblijfsrecht dat met een visum gezinshereniging (visum type D) naar België is gekomen heb je recht op maatschappelijke dienstverlening op voorwaarde dat je een geldige bijlage 15 hebt.

Dien je je aanvraag gezinshereniging in België in (al dan niet tijdens wettig verblijf), dan heb je met een bijlage 15bis en een attest van Immatriculatie (AI) recht op maatschappelijke dienstverlening.

Een bijlage 15ter en een bijlage 15quater geeft geen recht op maatschappelijke dienstverlening. Ook niet tijdens een niet-schorsend beroep tegen die beslissing bij de RvV.

Als je een A kaart hebt als familielid van een derdelander met een onbeperkt verblijfsrecht heb je recht op maatschappelijke dienstverlening.

Met een bijlage 14, een bijlage 14ter en een bijlage 35 heb je geen recht op maatschappelijke dienstverlening. 

Als je een B kaart hebt als familielid van een derdelander met een onbeperkt verblijfsrecht heb je recht op maatschappelijke dienstverlening.

Personen met een statuut als tijdelijk beschermde hebben recht op maatschappelijke dienstverlening.

Het recht start ten vroegste op de dag van de hulpvraag. Tijdelijk beschermden moeten een attest tijdelijke bescherming hebben én zich gemeld hebben bij de gemeente met het oog op de afgifte van de bijlage 15 om aanspraak te kunnen maken op maatschappelijke dienstverlening. De POD MI meldt in haar FAQ dat als de bijlage 15 nog niet is afgeleverd, de aanmelding bij de gemeente met een ander bewijsstuk aangetoond kan worden. In gemeenten die met een afsprakensysteem werken, kan dit bijvoorbeeld een afspraakbevestiging zijn.

De toekenning van de maatschappelijke dienstverlening kan de inschrijving aan het vreemdelingenregister voorafgaan. De inschrijving in het vreemdelingenregister gebeurt immers maar indien de betrokken persoon zich bij de gemeente meldt én indien de gemeente een positieve woonstcontrole heeft uitgevoerd. Bij gemeenten die op afspraak werken, kan er een lange tijd verlopen tijdens het verkrijgen van het attest tijdelijke bescherming en de afspraak bij de gemeente. In het geval de toekenning van maatschappelijke dienstverlening voorafgaat aan de inschrijving in het vreemdelingenregister, kan er een bisnummer worden aangemaakt.

Medische regularisatie loopt soms samen met een verzoek internationale bescherming. We bespreken beide situaties, mét of zonder een lopende VIB.

Je hebt geen lopende asielprocedure

Als je medische regularisatieaanvraag nog niet ontvankelijk is verklaard en je kan geen ander verblijfsstatuut laten gelden, heb je bij behoeftigheid enkel recht op dringende medische hulp. Als je in een opvangcentrum verbleef toen de 9ter aanvraag werd ingediend, heb je soms een verlengd recht op opvang. In geval van medische overmacht, kan maatschappelijke dienstverlening via de arbeidsrechtbank afgedwongen worden.  

Ook wanneer je aanvraag onontvankelijk wordt verklaard, en tijdens de beroepsprocedure tegen de onontvankelijkheidsbeslissing bij de RvV, heb je enkel recht op dringende medische hulp. Je kan toch maatschappelijke dienstverlening blijven genieten tijdens een beroep tegen de onontvankelijkheidsbeslissing bij de RvV als:

• je behoeftigheid vaststaat en
• voor zover geoordeeld werd dat de uitvoering van je BGV je bloot zou stellen aan "een ernstig risico dat je gezondheidstoestand op ernstige en onomkeerbare wijze verslechtert"

Als dit ernstig risico bestaat, moet het beroep tegen een weigering van een medische regularisatieaanvraag volgens het Europees recht immers schorsend zijn (Hof van Justitie, arrest Abdida van 18 december 2014).

Als je medische regularisatieaanvraag ontvankelijk wordt verklaard, heb je recht op maatschappelijke dienstverlening vanaf de ontvankelijkheidsverklaring. 

Als je medische regularisatieaanvraag ongegrond wordt verklaard, dan heb je geen recht op maatschappelijke dienstverlening meer vanaf de betekening van de ongegrondheidsbeslissing. Dit geldt volgens de POD Maatschappelijke Integratie ook wanneer je gelijktijdig met de ongegrondheidsbeslissing een bevel om het grondgebied te verlaten kreeg. Het standpunt van de POD MI is juridische betwistbaar want het staat op gespannen voet met artikel 57, §2, lid vijf OCMW-wet. 

Tijdens een beroep tegen de ongegrondheidsbeslissing bij de RvV heb je in principe alleen recht op dringende medische hulp, omdat het beroep niet automatisch schorsend is. Je kan toch maatschappelijke dienstverlening blijven genieten als:

• je behoeftigheid vaststaat en
• voor zover geoordeeld werd dat de uitvoering van je BGV je bloot zou stellen aan "een ernstig risico dat je gezondheidstoestand op ernstige en onomkeerbare wijze verslechtert"

Als dit ernstig risico bestaat, moet het beroep tegen een weigering van een medische regularisatieaanvraag volgens het Europees recht immers schorsend zijn (Hof van Justitie arrest Abdida van 18 december 2014).

Als de schorsing van de ongegrondheidsbeslissing en het BGV uitdrukkelijk gevraagd en toegekend wordt, blijf je recht hebben op maatschappelijke dienstverlening.

In geval van annulatie van de ongegrondverklaring door de RvV, heb je opnieuw recht op maatschappelijke dienstverlening vanaf de datum van het arrest van de RvV. Voor de periode tussen de datum van de ongegrondverklaring door DVZ en de datum van het annulatie-arrest van de RvV kan je aanspraak maken op maatschappelijke dienstverlening met terugwerkende kracht (HvC van 6 maart 2017) op voorwaarde dat je aantoont dat het ontbreken van bestaansmiddelen tijdens deze periode je momenteel belet om een menswaardig leven te leiden.

Als je een positieve beslissing krijgt over je medische regularisatieaanvraag (A kaart), heb je recht op maatschappelijke dienstverlening vanaf de regularisatiebeslissing.

Als je een positieve beslissing krijgt over je regularisatieaanvraag (A of B kaart) en je hebt de opvangstructuur verlaten, kan je aanspraak maken op maatschappelijke dienstverlening. Je kan ook een installatiepremie en huurwaarborg aanvragen als je een woning hebt gevonden.

Heb je wel een lopende asielprocedure? Lees hier meer over Recht op steun voor verzoekers om internationale bescherming met een aanvraag 9ter.

Tijdens de procedure om het statuut van slachtoffer van mensenhandel te verkrijgen kan je aanspraak maken op maatschappelijke dienstverlening vanaf het moment dat je in het bezit bent van een Attest van Immatriculatie.

Wanneer je tijdens je procedure verblijft in een gespecialiseerd opvangcentrum is dit centrum bevoegd voor het geven van steun en opvang. Het centrum beheert dan de financiële steun die de persoon van het OCMW ontvangt.

Je recht op steun is afhankelijk van je verblijfsstatuut terwijl je verblijfsaanvraag wegens staatloosheid loopt. Als je geen wettig verblijf hebt wanneer je de procedure opstart, heb je ook geen recht op maatschappelijke dienstverlening. 

Vanaf het moment dat je een positieve beslissing ten gronde krijgt, en in het bezit bent van een bijlage 15, kan je aanspraak maken op maatschappelijke dienstverlening. 

Meestal uitgesloten van maatschappelijke dienstverlening

Verzoekers om internationale bescherming (VIB) hebben slechts zeer uitzonderlijk recht op maatschappelijke dienstverlening.

Bij het indienen van een verzoek krijgt de VIB een toewijzing van een 'verplichte plaats van inschrijving' via een code 207 in het Rijksregister. Er is geen recht op maatschappelijke dienstverlening in de volgende gevallen:

• De code 207 heeft betrekking op een opvangplaats (collectief opvangcentrum, LOI, open terugkeerplaats (OTP), Dublin-plaats, ...)
• Code 207 No Show. Dit betekent ofwel dat de verzoeker niet kwam opdagen bij een toegewezen opvangplaats, ofwel dat de verzoeker uitgesloten is van het recht op opvang, bv. bij een volgend verzoek dat nog niet ontvankelijk is. Lees meer over de uitzonderingen op het recht op opvang. 

Uitzonderlijk recht op maatschappelijke dienstverlening

In de volgende gevallen:

• Geen code 207. Er wordt geen code 207 toegewezen als de VIB al een verblijfsrecht van meer dan drie maanden heeft. De verzoeker zal recht hebben op maatschappelijke dienstverlening als hij er volgens zijn verblijfstatuut recht op heeft, zie de andere verblijfsstatuten hierboven/onder.
• De code 207 werd opgeheven. Dit gebeurt in de volgende gevallen:
  • Medische redenen. Fedasil kan de code 207 op advies van de behandelende arts opheffen.
  • Eigen inkomen. Fedasil kan de code 207 opheffen als er sprake is van een stabiele en duurzame arbeidssituatie. Dit is bij een beroepsactiviteit van minstens 6 opeenvolgende maanden en een beroepsinkomsten dat hoger ligt dan het equivalent leefloon. 
    Let op! De code 207 blijft opgeheven gedurende de volledige procedure van het verzoek om internationale bescherming. Als de persoon zijn inkomen verliest en behoeftig wordt, kan het OCMW hem niet meer doorverwijzen naar Fedasil voor opvang. 
    Lees meer over VIB met een eigen inkomen.
  • De VIB verwerft een verblijfsrecht van meer dan drie maanden tijdens zijn asielprocedure. De verzoeker zal recht hebben op maatschappelijke dienstverlening als hij er volgens zijn nieuw verblijfstatuut recht op heeft, zie de andere verblijfsstatuten hierboven/onder.

Zolang je humanitaire regularisatieaanvraag hangende is en je geen verblijfsrecht op een andere juridische basis geniet, bijvoorbeeld een lopende asielprocedure, heb je geen recht op maatschappelijke dienstverlening. 

Wordt je humanitaire regularisatieaanvraag ongegrond verklaard?

En is er geen asielprocedure (meer) hangende? Dan heb je vanaf de dag volgend op de betekening van de ongegrondheidsbeslissing geen recht meer op maatschappelijke dienstverlening.

Als je asielprocedure werd beëindigd en je had al recht op maatschappelijke dienstverlening gekregen (schrapping code 207, komt niet vaak voor!), dan blijft je die recht houden tot 30 dagen na de betekende beslissing.

Tijdens een beroep tegen de ongegrondheidsbeslissing bij de RvV heb je alleen recht op dringende medische hulp omdat het beroep niet schorsend is.

Als de schorsing van de gegrondheidsbeslissing en het bevel om het grondgebied te verlaten uitdrukkelijk gevraagd en toegekend wordt, blijf je recht hebben op maatschappelijke dienstverlening

Als je een positieve beslissing krijgt over je regularisatieaanvraag (A kaart), heb je recht op maatschappelijke dienstverlening vanaf de kennisgeving van de regularisatiebeslissing.

Als je een statuutswijziging naar arbeidsmigrant hebt bekomen op basis van artikel 9 Verblijfswet en artikel 25/2 Verblijfsbesluit, heb je recht op maatschappelijke dienstverlening. 

Bij aankomst in België kan je aanspraak maken op maatschappelijke dienstverlening vanaf het moment dat je in het bezit bent van een bijlage 15.

Je kunt enkel intekenen voor 'vrijwillige terugkeer' via Fedasil als je reeds een bevel om het grondgebied (BGV) te verlaten hebt ontvangen. Als je uitgeprocedeerd bent of als je afstand doet van een lopende procedure krijg je een BGV opgestuurd naar je laatst gekende adres. Als je clandestien op Belgisch grondgebied verblijft en je wil terugkeren naar je land van herkomst of waar je wettig verblijf hebt, zal je je eerst moeten melden bij DVZ voor een BGV.

Doordat je onwettig op het grondgebied verblijft wanneer je intekent voor vrijwillig terugkeer heb je geen recht op maatschappelijke dienstverlening. Als je in het opvangcircuit zit op het moment van je opstart vrijwillige terugkeer, is er voorzien in een verlengd recht op opvang via een open terugkeerplaats (OTP). Families zonder wettig verblijf die niet in een opvangcentrum zaten, en die intekenen op vrijwillige terugkeer, kunnen ook terecht in een open terugkeercentrum.

Als je onwettig in het land verblijft en je kan om redenen onafhankelijk van je wil niet naar je herkomstland terugkeren, heb je recht op maatschappelijke dienstverlening. 

Hiertoe moet een recent bewijs van overmacht geleverd worden, dat door de DVZ bevestigd werd. De volgende situaties komen bijvoorbeeld in aanmerking als overmacht:

• de politieke situatie in het herkomstland verhindert terugkeer
• de onmogelijkheid voor de Belgische overheid om de nationaliteit van de betrokkene te bepalen, en daarmee het land waarnaar hij moet worden uitgewezen
• medische overmacht

Ook de hoogste rechtscolleges in België hebben geoordeeld dat er dan een principieel recht is op maatschappelijke dienstverlening (Grondwettelijk Hof van 30 juni 1999  en Hof van Cassatie van 18 december 2000). 

Toch blijft in de praktijk deze bepaling dode letter. De OCMW's kennen in dergelijke gevallen meestal geen maatschappelijke dienstverlening toe. De arbeidsrechters passen echter de rechtspraak van het Grondwettelijk Hof en het Hof van Cassatie toe bij een beroep tegen de weigeringsbeslissing van het OCMW. Het OCMW wordt dan ook vaak veroordeeld tot steunverlening.

Ben je ambtelijk geschrapt, maar ben je in het bezit van een geldige verblijfskaart? Dan kan je tijdens de termijn van je recht op terugkeer aanspraak maken op OCMW-steun. Eens je verblijfskaart of de termijn voor je recht op terugkeer verstreken is, heb je enkel recht op dringende medische hulp in afwachting van een beslissing over je aanvraag tot herinschrijving (uitzondering: een EU+ en F+ kaart mogen wel verstreken zijn). Je aanvraag tot herinschrijving moet je via de gemeente indienen.

Heb je een geldige A kaart? Dan heb je recht op maatschappelijke dienstverlening. Erkende vluchtelingen en subsidiaire beschermden met een A kaart hebben tijdens de termijn van hun recht op terugkeer recht op aanvullende maatschappelijke dienstverlening bovenop hun recht op maatschappelijke integratie. 

Heb je een geldige B kaart? Dan heb je recht op maatschappelijke dienstverlening gedurende 1 jaar vanaf de datum van de schrapping van ambtswege, mits je verblijfskaart gedurende deze periode geldig is. Erkende vluchtelingen en erkende staatlozen met een B kaart hebben tijdens de termijn van hun recht op terugkeer recht op aanvullende maatschappelijke dienstverlening bovenop hun recht op maatschappelijke integratie. 

Heb je een geldige C kaart of K kaart? Dan heb je recht op maatschappelijke dienstverlening gedurende 1 jaar vanaf de datum van de schrapping van ambtswege, mits je verblijfskaart gedurende deze periode geldig is. 

Heb je een geldige EU kaart? Dan heb je in de onderstaande gevallen recht op steun gedurende 1 jaar vanaf de datum van de schrapping van ambtswege, mits je verblijfskaart gedurende deze periode geldig is. De hoedanigheid als EU-burger bepaalt je recht op steun:

• Als EU-werknemer/zelfstandige of als zijn familielid heb je recht op aanvullende maatschappelijke dienstverlening, bovenop je recht op maatschappelijke integratie.  
• Als EU-werkzoekende of als zijn familielid heb je recht op maatschappelijke integratie (geen recht op aanvullende maatschappelijke dienstverlening), op voorwaarde dat 3 maanden verstreken zijn sinds de afgifte van je bijlage 19 of sinds je EU kaart wanneer er geen bijlage 19 werd afgegeven.
• Als EU-student en economisch niet-actieve EU-burger of als zijn familielid heb je recht op maatschappelijke integratie en aanvullende maatschappelijke dienstverlening, op voorwaarde dat 3 maanden verstreken zijn sinds de afgifte van je bijlage 19; of sinds je EU kaart wanneer er geen bijlage 19 werd afgegeven. 

Heb je een EU+ kaart? Dan heb je recht op aanvullende maatschappelijke dienstverlening bovenop je recht op maatschappelijke integratie gedurende 2 jaar vanaf de ambtelijke schrapping. Ongeacht of je verblijfskaart gedurende deze periode geldig is. 

Heb je een geldige F kaart? Dan heb je in de onderstaande gevallen recht op steun gedurende 1 jaar vanaf de datum van de schrapping van ambtswege, mits je verblijfskaart gedurende deze periode geldig is. De hoedanigheid van de EU-burger of de Belg die je vervoegt, bepaalt je recht op steun:

• Als familielid van een EU-werknemer/zelfstandige heb je recht op aanvullende maatschappelijke dienstverlening bovenop je recht op maatschappelijke integratie.
• Als familielid van een EU-werkzoekende heb je recht op maatschappelijke integratie (geen recht op aanvullende maatschappelijke dienstverlening), op voorwaarde dat drie maanden verstreken zijn sinds de afgifte van je bijlage 19ter, of sinds de F kaart wanneer er geen bijlage 19ter werd afgegeven.
• Als familielid van een EU-student, economisch niet-actieve EU-burger of Belg heb je recht op maatschappelijke integratie en aanvullende maatschappelijke dienstverlening, op voorwaarde dat 3 maanden verstreken zijn sinds de afgifte van je bijlage 19ter, of sinds de F kaart wanneer er geen bijlage 19ter werd afgegeven. 

Heb je een F+kaart? Dan heb je recht op aanvullende maatschappelijke dienstverlening, bovenop je recht op maatschappelijke integratie gedurende 2 jaar vanaf de ambtelijke schrapping. Ongeacht of je verblijfskaart gedurende deze periode geldig is. 

Als je niet (meer) over de nodige documenten beschikt om je verblijfsrecht aan te tonen, bijvoorbeeld als je verblijfsdocument niet (tijdig) wordt vernieuwd, behoud je in sommige gevallen je recht op maatschappelijke dienstverlening.

Het is onduidelijk onder welke voorwaarden een onregelmatig verblijf door de federale overheid toch als wettig verblijf wordt beschouwd voor het recht op maatschappelijke dienstverlening.  

Zolang je in het bezit bent van een geldige bijlage 35 heb je recht op maatschappelijke dienstverlening.

Als je een andere vreemdeling bent dan een verzoeker om internationale bescherming en maatschappelijke dienstverlening ontvangt op het moment dat je een BGV wordt betekend, behoud je je recht op maatschappelijke dienstverlening tijdens de termijn om dit bevel uit te voeren . Bij een eventuele verlenging van het bevel, behoud je verder je recht op maatschappelijke dienstverlening. 

Op basis van rechtspraak kan je recht hebben op maatschappelijke dienstverlening als je bevel verlengd werd, ook al werd dat bevel niet betekend op het moment dat je werkelijk steuntrekkend was (voorbeeld Arbeidsrechtbank Antwerpen, 19 juni 2002). 

Een onwettig verblijvende zwangere vrouw die van DVZ een BGV heeft gekregen voor de periode van x maanden voor tot x maanden na de bevalling kan bijvoorbeeld aanspraak maken op maatschappelijke dienstverlening. 

• Tot augustus 2014 was dat ook het standpunt van de POD Maatschappelijke Integratie en werd de door de OCMW's toegekende steun, voor de periode vermeld op het verlengd bevel door de POD MI, terugbetaald.
• Dit is nu niet meer automatisch het geval. Het OCMW kan je vraag om steun aan de POD MI voorleggen en vragen onder welke voorwaarden de POD steun toch terugbetaalt.
• Bij weigering van OCMW-steun kan je een beroep indienen bij de arbeidsrechtbank. Je kan je daarbij beroepen op een situatie van overmacht. Bijvoorbeeld zwangerschap of de omstandigheid dat DVZ je uitwijzingsbevel heeft verlengd. Als de overmacht is bewezen, veroordeelt de arbeidsrechtbank het OCMW tot het toekennen van maatschappelijke dienstverlening. De maatschappelijke dienstverlening moet in dat geval door de POD MI worden terugbetaald.        

Als je geen recht op maatschappelijke dienstverlening hebt en er wordt je een BGV betekend, zonder de bedoeling om het bevel te verlengen, heb je geen recht op maatschappelijke dienstverlening tijdens de periode om het bevel uit te voeren. Je hebt enkel recht op dringende medische hulp.

Je hebt geen recht op maatschappelijke dienstverlening, alleen recht op dringende medische hulp.

Wanneer je samen met je minderjarige kinderen op het grondgebied verblijft, heb je ook recht op opvang in een federaal opvangcentrum. In de praktijk worden onwettig verblijvende gezinnen met minderjarigen opgevangen in een open terugkeercentrum. 

Als je geen ander verblijfsrecht kan laten gelden, verblijf je onwettig op het grondgebied en heb je geen recht op maatschappelijke dienstverlening. Je kan wel aanspraak maken op dringende medische hulp.

Als je als minderjarige vreemdeling samen met je ouders onwettig verblijft, heb je geen recht op maatschappelijke dienstverlening vanwege het OCMW. Je hebt enkel recht op materiële opvang in een open terugkeercentrum.

Als Belgisch minderjarig kind heb je recht op maatschappelijke dienstverlening. Je onwettig in het land verblijvende ouders hebben enkel recht op dringende medische hulp. 

Volgens het Grondwettelijk Hof moet het OCMW bij het bepalen van de noodzakelijke dienstverlening rekening houden met je specifieke gezinssituatie en met het feit dat het recht van je ouders op OCMW-dienstverlening beperkt is tot dringende medische hulp (GwH nr. 35/2006 van 1 maart 2006). 

Vaak weigert het OCMW, ten onrechte, maatschappelijke dienstverlening omdat de kosten ervan niet worden terugbetaald door de POD Maatschappelijke Integratie. Bij een eventueel beroep tegen de weigeringsbeslissing veroordeelt de arbeidsrechtbank het OCMW tot dienstverlening.