Wat na tijdelijke bescherming?

Heb je een echtgenoot, wettelijk samenwonende partner, kind,... die/dat wettig verblijf heeft in België? Dan kan je in aanmerking komen voor gezinshereniging.

Een aanvraag gezinshereniging - met een Belg, Unieburger of derdelander - kan je opstarten vanuit België wanneer je wettig verblijf hebt. Dit kan dus vanuit tijdelijke bescherming of wettig kort verblijf na de tijdelijke bescherming. Je hoeft niet te wachten tot de tijdelijke bescherming stopgezet wordt.

Daarnaast kan je een procedure gezinshereniging met een Belg of met een Unieburger opstarten vanuit onwettig verblijf.  Indien jouw aanvraag tot gezinshereniging met een Belg of Unieburger goedgekeurd wordt, krijg je een F-kaart. Dit verblijfsrecht is een onbeperkt verblijfsrecht dat wel gedurende 5 jaar aan voorwaarden onderworpen is. Belangrijk om hierbij te weten is dat je vanuit dit verblijfsstatuut de nationaliteit kan aanvragen als je reeds 5 jaar ononderbroken in wettig verblijf bent. Op de pagina's over nationaliteit kan je de voorwaarden lezen.

Ben je in onwettig verblijf en wil je gezinshereniging aanvragen met een derdelander, dan is een aanvraag gezinshereniging bij de gemeente enkel mogelijk indien je buitengewone omstandigheden kan aantonen. Je moet dan bewijzen dat het voor jou onmogelijk/bijzonder moeilijk is om terug te keren naar je herkomstland om daar, via de Belgische ambassade, de aanvraag in te dienen.

De voorwaarden waaraan je moet voldoen, vind je terug op de pagina's gezinshereniging op onze website.

Niet elke tewerkstelling komt in aanmerking voor een statuut als arbeidsmigrant met een gecombineerde vergunning. De regels verschillen bovendien van gewest tot gewest. Je kan de mogelijke categorieën en hun voorwaarden vinden via de pagina: 'Heb je recht om te werken als arbeidsmigrant?'. 

De aanvraag voor een gecombineerde vergunning gebeurt door de werkgever. De werkgever kan deze aanvraag doen voor een werknemer die met tijdelijke bescherming in België verblijft, met uitzondering van een aanvraag in categorie 'Overige' in Vlaanderen. Er is echter geen voorlopig verblijfsdocument voorzien als de tijdelijke bescherming eindigt tijdens de behandelingstermijn van de gecombineerde vergunning. Dienst Vreemdelingenzaken hanteert in dat geval in de praktijk een gedoogbeleid, waardoor de beslissing (bijlage 46/47) wel in België kan worden afgeleverd.

Met een statuut als tijdelijk beschermde ben je in principe vrijgesteld van gecombineerde vergunning. We raden daarom aan om expliciet in de aanvraag te vermelden dat het om een statuutswijziging gaat, zodat je aanvraag behandeld wordt.

DVZ bevestigde ons dat je geen afstand moet doen van je statuut als tijdelijk beschermde om een gecombineerde vergunning aan te vragen. Ook als je verblijf op grond van de gecombineerde vergunning weer afgelopen is, behoud je je statuut tijdelijke bescherming.

Het is ook mogelijk om een gecombineerde vergunning aan te vragen vanuit een wettig kort verblijf. In dat geval hanteert DVZ echter geen gedoogbeleid als het kort verblijf eindigt tijdens de behandelingsperiode van de gecombineerde vergunning. In de praktijk is de kans klein dat de gecombineerde vergunning wordt afgeleverd voordat het kort verblijf eindigt. De beslissing zal naar de Belgische ambassade in het land van oorsprong worden gestuurd. 

Het bovenstaande onderscheid is opmerkelijk, aangezien de wettelijke bepalingen enkel bepalen dat de indiening van de aanvraag vanuit een wettig verblijf moet gebeuren. Hierbij is expliciet voorzien dat dit vanuit een kort of lang wettig verblijf kan. Het Hof van Beroep van Brussel oordeelde eerder al in een kort geding dat enkel de indieningsdatum relevant is om te bepalen waar de bijlage 46 moet worden afgeleverd.

De behandelingstermijn voor een gecombineerde vergunning bedraagt in principe vier maanden, maar in de praktijk kan dit langer duren. Om onderbrekingen in je wettig verblijf te voorkomen, vraag je de gecombineerde vergunning best ruim voor het einde van je verblijf aan.

Met een statuut als tijdelijk beschermde ben je in principe vrijgesteld van een beroepskaart, maar je kan op basis van deze vrijstelling geen statuutwijziging vragen. Om een verblijf als zelfstandige te bekomen, moet je dus eerst een beroepskaart aanvragen bij het gewest waar je onderneming gevestigd is. 

Het is mogelijk om een beroepskaart aan te vragen vanuit tijdelijke bescherming. We raden aan om expliciet in de aanvraag te vermelden dat het om een statuutswijziging gaat, zodat je aanvraag behandeld wordt.

In Vlaanderen is het ook mogelijk om een beroepskaart vanuit kort verblijf aan te vragen. In Brussel is het niet mogelijk om een beroepskaart vanuit kort verblijf aan te vragen. 

Nadat je deze beroepskaart hebt bekomen, moet je nog een aparte verblijfsaanvraag indienen. Zowel de aanvraag voor de beroepskaart als de aanvraag voor het verblijf als zelfstandige moeten vanuit wettig verblijf gebeuren. Je kan de verblijfsaanvraag echter pas doen nadat je de beroepskaart hebt gekregen. Hou er rekening mee dat de gewesten een behandelingstermijn van maximaal vier maanden hebben voor een beroepskaart. 

Het is mogelijk om een aanvraag voor een verblijf als student aan te vragen vanuit tijdelijke bescherming. De aanvraag kan ook gebeuren vanuit een wettig kort verblijf.

De behandelingstermijn van een verblijfsaanvraag als student is in principe 90 dagen, al is er geen sanctie voorzien wanneer DVZ dit niet respecteert. Er is geen voorlopig verblijfsdocument voorzien als de tijdelijke bescherming of het wettig kort verblijf eindigt tijdens de behandelingstermijn van de aanvraag voor een verblijf als student. DVZ hanteert in dat geval in de praktijk een gedoogbeleid. 

Enkel wie een verblijfsstatuut als student of onderzoeker heeft, kan onder bepaalde voorwaarden aansluitend daarop een zoekjaar aanvragen. Een aanvraag voor een zoekjaar is niet mogelijk vanuit tijdelijke bescherming of kort verblijf na tijdelijke bescherming.

Elke meerderjarige heeft het recht een eigen verzoek om internationale bescherming te doen.  Ook minderjarigen moeten het recht hebben om een verzoek te doen, ofwel zelf, ofwel via de ouders of voogd.

Als persoon die tijdelijke bescherming geniet, kan je op elk ogenblik een verzoek om internationale bescherming doen. Wanneer je tijdelijke bescherming een einde neemt en je de vluchtelingenstatus of subsidiaire beschermingsstatus wenst, moet je binnen de 8 werkdagen na de beëindiging van de tijdelijke bescherming een verzoek om internationale bescherming doen. 

Je kan ook een verzoek om internationale bescherming doen vanuit je kort verblijf. 

Wettig verblijf is echter geen vereiste om een verzoek om internationale bescherming te kunnen doen. Je kan je verzoek ook doen vanuit onwettig verblijf. De Herschikte Procedurerichtlijn stelt dat men verzoeken niet zomaar mag afwijzen of niet behandelen enkel en alleen omdat ze niet zo snel mogelijk zijn gedaan. 

Lees meer over het verdere verloop van de procedure internationale bescherming. 

Opgelet: op dit moment is de behandeling van de verzoeken om internationale bescherming van alle Oekraïners (ook zonder tijdelijke bescherming) opgeschort. Na de beëindiging van de tijdelijke bescherming echter, zou dit niet meer het geval mogen zijn.

Als niet-begeleide minderjarige mag je in België blijven minstens tot je 18 jaar bent, ook als je geen wettig verblijf (meer) hebt. Je kan de bijzondere verblijfsprocedure indienen als je door de dienst Voogdij geïdentificeerd bent als niet-begeleide minderjarige vreemdeling, ongeacht je verblijfsrecht.

Let op, de procedure wordt stopgezet wanneer je meerderjarig wordt. Lees hier meer.

Lees hier meer over deze verblijfsgrond en de procedure.

Lijd je aan een ernstige ziekte en is die levensbedreigend of is er geen adequate en toegankelijke medische zorg in je land van herkomst, dan kun je een verzoek tot medische regularisatie indienen op basis van artikel 9ter Vw. Om in aanmerking te komen voor een medische regularisatie moet je (i) lijden aan een ernstige ziekte; waarvoor er (ii) geen adequate medische zorg in je herkomstland is. Je hebt een ernstige ziekte wanneer die levensbedreigend is of dreigt je fysieke integriteit aan te passen, of wanneer je een onmenselijke of vernederende behandeling riskeert doordat er geen adequate behandeling is in je land van herkomst, in dit geval Oekraïne. Om na te gaan of je geen beschikbare of toegankelijke medische zorgen hebt in je land van herkomst, kun je bijvoorbeeld verschillende rapporten raadplegen. 

Een medische regularisatie kun je aanvragen vanuit wettig of onwettig verblijf. Je kunt dus al een aanvraag indienen terwijl je nog tijdelijke bescherming hebt. In dit verband oordeelt de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen dat er een actueel belang kan zijn voor de tijdelijk beschermde om medische regularisatie te vragen, aangezien tijdelijke bescherming per definitie tijdelijk is, terwijl een medische regularisatieaanvraag artikel 9ter Vw wel kan leiden tot een onbeperkt verblijfsrecht.

Alle informatie over medische regularisaties vind je hier.

Als persoon met tijdelijke bescherming kan je het slachtoffer zijn van mensenhandel.

Artikel 433quinquies van het Strafwetboek definieert mensenhandel als: de werving, het vervoer, de overbrenging, de huisvesting, de opvang van een persoon, het nemen of de overdracht van de controle over hem teneinde deze persoon uit te buiten.

De zogenaamde sectoren van uitbuiting zijn limitatief opgesomd:

• uitbuiting van prostitutie of andere vormen van seksuele uitbuiting
• uitbuiting in de bedelarij
• werk of diensten in omstandigheden die in strijd zijn met de menselijke waardigheid
• wegnemen van organen of van menselijk lichaamsmateriaal
• verplichten om een misdaad of wanbedrijf te plegen (in sommige gevallen van diefstallen of drugstrafiek bijvoorbeeld)

In uitzonderlijke gevallen kan er ook sprake zijn van het misdrijf mensensmokkel.

Als slachtoffer van mensenhandel en mensensmokkel kan je een verblijfsstatuut krijgen op voorwaarde dat:

• je meewerkt aan het gerechtelijk onderzoek naar die misdrijven
• je niet meer terugkeert naar het milieu van uitbuiting
• je je laat begeleiden door een gespecialiseerd onthaalcentrum

Meer info over de procedure vind je op onze pagina 'Slachtoffer mensenhandel en -smokkel'.

Als je staatloos bent kan je een verblijf wegens staatloosheid aanvragen bij Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ). Een voorafgaande erkenning als staatloze door de familierechtbank mag, maar moet niet.

De aanvraag kan ingediend worden vanuit onwettig verblijf. Je kan de aanvraag niet indienen wanneer je al een verblijfsrecht van onbeperkte duur hebt.

Er zijn een aantal ontvankelijkheidsvoorwaarden. Zo moet je onder andere kunnen aantonen dat je vóór het indienen van deze aanvraag al eerder een wettig verblijfsrecht had van meer dan drie maanden of dat je een verzoek om internationale bescherming indiende. Deze ontvankelijkheidsvoorwaarde is dus zeker vervuld wanneer je de aanvraag indient vanuit het statuut van tijdelijke bescherming, dat een wettig verblijfsrecht van meer dan 3 maanden inhoudt. 

Deze procedure heeft geen termijn waarbinnen de aanvraag behandeld moet worden.

Lees meer over de voorwaarden om een verblijf wegens staatloosheid te krijgen. 

Loopt je tijdelijke bescherming af en kom je niet in aanmerking voor verblijf op basis van een andere grond, dan kun je misschien een humanitaire regularisatie vragen op basis van artikel 9bis Vw. Dit is een uitzonderingsprocedure voor situaties waarbij je niet (meer) in aanmerking komt voor een andere verblijfsprocedure, maar je toch een reden hebt voor verblijf in België.

Opdat je aanvraag ontvankelijk zou zijn, moet je buitengewone omstandigheden aantonen waardoor het ‘onmogelijk of bijzonder moeilijk’ is om een verblijfsaanvraag in te dienen volgens de gewone procedure (nl. vanuit het buitenland). Dit wordt geval per geval beoordeeld door DVZ, maar je moet concreet aantonen waarom het voor jou onmogelijk is om terug te gaan, bijvoorbeeld wanneer je je in een bijzonder kwetsbare situatie bevindt.

Een humanitaire regularisatie is enkel bedoeld voor situaties waarbij je niet in aanmerking komt voor verblijfsrecht op een andere grond. Dit wordt beoordeeld op het moment waarop DVZ de beslissing neemt. Je kunt dit dus aanvragen voor het einde van je tijdelijke bescherming of vanuit onwettig verblijf. 

De Raad voor Vreemdelingenbetwistingen (RvV) vernietigde een beslissing waarbij DVZ een 9bis-aanvraag zonder voorwerp verklaarde omdat de verzoekers tijdelijke bescherming hebben. Artikel 9bis Verblijfswet belet niet dat je een aanvraag indient wanneer je al tot een tijdelijk verblijf bent gemachtigd. Bovendien argumenteert de RvV dat een machtiging op grond van 9bis kan leiden tot een verblijfsmachtiging van onbepaalde duur, in tegenstelling tot tijdelijke bescherming. DVZ liet ons begin 2026 weten zijn praktijk nog niet te hebben aangepast aan dit arrest en dat een aanvraag 9bis in ieder geval pas behandeld wordt na afloop van het tijdelijk verblijfsrecht.

De Raad van de EU beveelt de lidstaten aan om, met eerbiediging van de menselijke waardigheid, de nodige maatregelen te treffen betreffende de voorwaarden van verblijf van personen die niet voldoen aan de eisen om toegang te krijgen tot andere statussen en die behoeften hebben waarin Oekraïne niet kan voorzien aan het einde van de tijdelijke bescherming. Zo nodig zouden de lidstaten ervoor moeten zorgen dat er bij verblijfsvoorwaarden rekening wordt gehouden met de bijzondere behoeften van dergelijke personen. Dat verblijf zou moeten eindigen zodra Oekraïne in staat is te voorzien in de bijzondere behoeften van de betrokkenen.

Meer informatie over humanitaire regularisaties vind je hier.